Η BEUC – Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών, μαζί με 12 οργανώσεις-μέλη της από 11 χώρες (CECU – Ισπανία, CLC και Que Choisir Enseuble – Γαλλία, Consumentenbond – Ολλανδία, Consumatori Italiani per l’ Europa – Ιταλία, DECO- Πορτογαλία, ΕΚ.ΠΟΙ.ΖΩ. και  ΚΕ.Π.ΚΑ. – Ελλάδα, Federacja Konsumentów – Πολωνία, Forbrugerrådet Tænk - Δανία, Spoločnosť ochrany spotrebiteľov- Σλοβακία, Verein für Konsumenteninformation – Αυστρία και η BEUC για το Βέλγιο) κατέθεσαν καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στις Ευρωπαϊκές Αρχές Προστασίας Καταναλωτών, κατά των εταιρειών ENGIE, EniPlenitude, Shell και TotalEnergies, για παραπλανητικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς.

Οι παραπλανητικοί αυτοί ισχυρισμοί ενδέχεται να είναι παράνομοι, βάσει της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την προστασία των καταναλωτών. Το «πράσινο ξέπλυμα» επιβραδύνει την ενεργειακή μετάβαση, κρατώντας τους καταναλωτές εξαρτημένους από ασταθείς τιμές ορυκτών καυσίμων, ενώ επιτρέπει στις εταιρείες να χρεώνουν υψηλότερες τιμές, για προϊόντα που παρουσιάζονται ως «πράσινα». Αυτό επιβαρύνει τους καταναλωτές και δημιουργεί αθέμιτο ανταγωνισμό, εις βάρος επιχειρήσεων που καταβάλλουν πραγματικές προσπάθειες βιωσιμότητας.

Οι καταγγελλόμενοι ισχυρισμοί περιλαμβάνουν:

1. Γενικούς «πράσινους» και βιώσιμους ισχυρισμούς

Οι εταιρείες προωθούν, ως «πράσινα», ενεργειακά προϊόντα που περιλαμβάνουν φυσικό αέριο (ορυκτό καύσιμο). Παράλληλα, προβάλλουν εκτεταμένα, τις επενδύσεις τους σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παρότι αυτές αποτελούν μικρό μέρος της συνολικής δραστηριότητάς τους και δε συνοδεύονται από ουσιαστική απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

2. Ισχυρισμούς για μελλοντικές περιβαλλοντικές επιδόσεις και αντιστάθμιση εκπομπών άνθρακα

Οι εταιρείες προβάλλουν στόχους, όπως η επίτευξη μηδενικών εκπομπών (net zero), ενώ συνεχίζουν να επενδύουν σημαντικά στην επέκταση δραστηριοτήτων που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα. Επιπλέον, υποστηρίζουν ότι οι εκπομπές από το φυσικό αέριο αντισταθμίζονται μέσω επενδύσεων σε έργα κλιματικής προστασίας, όπως δενδροφυτεύσεις. Αυτοί οι ισχυρισμοί χαρακτηρίζονται επιστημονικά αβάσιμοι.

3. Παραπλανητικούς συγκριτικούς ισχυρισμούς

Ορισμένες εταιρείες παρουσιάζουν το φυσικό αέριο ως πιο «πράσινο» ή με χαμηλότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, από άλλα ορυκτά καύσιμα, χωρίς να αναφέρουν ότι:

•   το φυσικό αέριο εξακολουθεί να εκπέμπει σημαντικές ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα κατά την καύση,

•   η παραγωγή και μεταφορά του προκαλεί διαρροές μεθανίου, ενός εξαιρετικά ισχυρού αερίου του θερμοκηπίου,

•   η συνολική κλιματική του επίπτωση μπορεί να είναι παρόμοια, ή ακόμη και μεγαλύτερη από εκείνη του άνθρακα, ή του πετρελαίου.

Ο Γενικός Διευθυντής της BEUC, Agustín Reyna δήλωσε:

«Ορισμένες από τις μεγαλύτερες ενεργειακές εταιρείες της Ευρώπης παραπλανούν τους καταναλωτές σχετικά με το πραγματικό τους περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Το «πράσινο ξέπλυμα» δυσκολεύει τους πολίτες να διακρίνουν ποιες εταιρείες απομακρύνονται πραγματικά από τα ορυκτά καύσιμα και ποιες όχι, ενώ οι καταναλωτές πληρώνουν επιπλέον για προϊόντα, που είναι «πράσινα» μόνο κατ’ όνομα.

Οι πρακτικές αυτές, όχι μόνο βλάπτουν το περιβάλλον αλλά αποθαρρύνουν επίσης, τους καταναλωτές από το να μεταβούν σε «καθαρή τεχνολογία», όπως είναι οι αντλίες θερμότητας και τα ηλιακά πάνελ. Συνολικά, οι παραπλανητικοί πράσινοι ισχυρισμοί, καθυστερούν την ενεργειακή μετάβαση, κρατώντας τους καταναλωτές εξαρτημένους από ακριβές και ασταθείς τιμές ορυκτών καυσίμων. Και όλα αυτά, την στιγμή που οι πολίτες πληρώνουν το κόστος άλλης μιας ενεργειακής κρίσης. Αναμένουμε την εμπλοκή των Αρχών, προκειμένου να σταματήσουν αυτές τις παραπλανητικές πρακτικές και να ξεκινήσουν έρευνες, σε όλο τον ενεργειακό κλάδο. Οι εταιρείες θα πρέπει επίσης, να αποζημιώσουν τους καταναλωτές, οι οποίοι χρεώθηκαν παραπάνω για καύσιμα, που χαρακτηρίστηκαν, ως «πράσινα» ενώ δεν ήταν, ή αγόρασαν καύσιμα λόγω των παραπλανητικών ισχυρισμών».

Η BEUC και το ΚΕ.Π.ΚΑ. ζητούμε από τις Αρχές:

1.  Να υποχρεώσουν τις εταιρείες να σταματήσουν τη χρήση παραπλανητικών «πράσινων» ισχυρισμών και να επιβάλουν κυρώσεις εφόσον αυτοί οι ισχυρισμοί συνεχιστούν.

2.  Να ζητήσουν αποζημιώσεις για τους καταναλωτές, που πλήρωσαν υψηλότερες τιμές, εξαιτίας αυτών των ισχυρισμών.

3.  Να ενημερώσουν το κοινό ότι οι επενδύσεις σε έργα προστασίας του κλίματος δε μπορούν να παρουσιάζονται ως πλήρης αντιστάθμιση των εκπομπών, ή των προϊόντων που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα.

Σύμφωνα με έρευνα της BEUC το 2023, το 79% των καταναλωτών δήλωσε ότι προσπαθεί να μειώσει το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα και μέσω των ενεργειακών επιλογών του. Παράλληλα, οι πάροχοι ενέργειας χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο «πράσινο» μάρκετινγκ, για να επηρεάσουν τις επιλογές των καταναλωτών.

Ως ένας κλάδος με υψηλά επίπεδα ρύπανσης, οι πάροχοι ενέργειας θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν κάνουν βιώσιμους ισχυρισμούς. Οι δραστηριότητές τους, εξακολουθούν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις, για το περιβάλλον, καθώς συνεχίζουν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από ορυκτά καύσιμα, τα οποία συμβάλλουν καταλυτικά, στην κλιματική αλλαγή.

Για καταγγελίες ή περισσότερες πληροφορίες, ας απευθυνθούμε στο ΚΕ.Π.ΚΑ., τηλ. 2310-233333, ώρες 09:00 – 14:30.

To ΚΕ.Π.ΚΑ. έχει αναλάβει 2 προγράμματα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση: Dash-Board που αφορά τη συμβουλευτική υπερχρεωμένων νοικοκυριών και IDEA που αφορά την καταπολέμηση του ψηφιακού αναλφαβητισμού.

^{Χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο των Σ.Χ.: 101196249 και 101195628. Ωστόσο, οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι αποκλειστικά του/των συγγραφέα/ων και δεν αντανακλούν κατ' ανάγκη τις απόψεις και τις γνώμες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Έρευνας (REA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε η χορηγούσα αρχή μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι γι' αυτές  .}