09/06/2008
Βουλευτής ΠΑ.ΣΟ.Κ., Ηρακλείου, κ. Μανόλης Στρατάκης
Θέμα: Κινητοποιήσεις καταναλωτικών οργανώσεων και πάταξη καρτέλ στην αγορά γάλακτος
Προς: Υπουργό Ανάπτυξης, κ. Χρήστο Φώλια


Οι καταναλωτικές οργανώσεις όλης της χώρας προβαίνουν σε κινητοποιήσεις προκειμένου να εναντιωθούν στην υψηλή τιμή ενός βασικού είδους διατροφής, όπως είναι το γάλα, και στην ανεξέλεγκτη δράση των καρτέλ στην εν λόγω αγορά, που έχουν ως συνέπεια τη δραματική επιβάρυνση του οικογενειακού προϋπολογισμού και κυρίως των ασθενέστερων οικονομικά τάξεων.
Στο Νομό Ηρακλείου η Ένωση Καταναλωτών, δια του προέδρου της, στηρίζει το μποϋκοτάζ στο Γάλα και ζητά μείωση τιμών για τα ποιοτικά προϊόντα.
Όπως χαρακτηριστικά υπογραμμίζεται, είναι αδιανόητο ο παραγωγός να πουλάει το γάλα στα 0,35-0,40 λεπτά το λίτρο και να πωλείται στη λιανική από 1,40-1,70 ευρώ, με αρκετές από τις γαλακτοβιομηχανίες, αν και είναι υπόλογες για τη συμμετοχή τους σε καρτέλ, να συνεχίζουν να αισχροκερδούν σε βάρος των καταναλωτών.
Επειδή με επανειλημμένες Ερωτήσεις μου έχω αναφερθεί στα αιτήματα του κτηνοτροφικού κλάδου, μεταξύ των οποίων η πάταξη των καρτέλ στην αγορά του γάλακτος και οι εξευτελιστικές τιμές παραγωγού, τόσο για το γάλα όσο και για τα λοιπά ελληνικά κτηνοτροφικά προϊόντα.
Επειδή πολλές φορές έχω επισημάνει την αδυναμία της κυβέρνησης όχι μόνο να παρακολουθήσει τις εξελίξεις, αλλά και να παρέμβει επί της ουσίας, και, παρόλο που θα μπορούσε να αξιοποιήσει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, αν πραγματικά ήθελε να επιβάλει τον υγιή ανταγωνισμό, σκόπιμα δεν το πράττει, θέλοντας να υπηρετήσει συγκεκριμένα συμφέροντα,

ΕΡΩΤΑΤΑΙ
Ο κ. Υπουργός:
Σε ποιες ενέργειες προτίθεται να προβεί προκειμένου να παταχθεί η ύπαρξη κυκλωμάτων που λειτουργούν ως καρτέλ στην αγορά του γάλακτος και να εξαλειφθούν τα εκτεταμένα φαινόμενα αισχροκέρδειας που κυριαρχούν και αποβαίνουν σε βάρος των καταναλωτών, και κυρίως των κοινωνικών ομάδων με χαμηλά εισοδήματα, αλλά και των παραγωγών.

Θέμα:  Απάντηση στην Ερώτηση του Βουλευτή κ. Μ. Στρατάκη
Σχετ.: Ερώτηση 13938/9-6-08.


Απαντώντας στην παραπάνω ερώτηση, που κατέθεσε στη Βουλή των Ελλήνων ο Βουλευτής κ. Μ. Στρατάκης, με θέμα "Κινητοποιήσεις καταναλωτικών οργανώσεων και πάταξη καρτέλ στην αγορά γάλακτος", σας γνωστοποιούμε ότι, από το 1992 και μετά, δυνάμει της Α.Δ. 16/92, οι τιμές πώλησης στο σύνολο σχεδόν των τροφίμων και ποτών συμπεριλαμβανομένων του γάλακτος, των παραγώγων αυτού και των ζωοτροφών, διαμορφώνονται ελεύθερα, με βάση την προσφορά, ζήτηση και τους κανόνες του υγιούς ανταγωνισμού, σε όλα τα στάδια εμπορίας τους (παραγωγός, βιομηχανία, βιοτεχνία, εισαγωγέας, χονδρέμπορος, λιανοπωλητής).
Η απελευθέρωση των τιμών ήταν απόρροια της επιτακτικής ανάγκης εναρμόνισης της οικονομίας της ελληνικής αγοράς προς τις αντίστοιχες οικονομίες των άλλων κρατών-μελών της Ε.Ε., αφ' ενός μεν γιατί κάτι τέτοιο επιτάσσει η συνθήκη ένταξης της χώρας μας στην Ε.Ε. και αφετέρου γιατί με την απελευθέρωση αυτή διασφαλίστηκε η οικονομική επιβίωση των ελληνικών επιχειρήσεων απέναντι στις ανταγωνιστικές συνθήκες στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια αγορά που είναι αισθητές, αλλά και για να δοθούν κίνητρα στις επιχειρήσεις αυτές να δραστηριοποιηθούν και ανταγωνιστικά μεταξύ τους προς όφελος των ιδίων και του καταναλωτικού κοινού.
Συνέπεια πλέον της απελευθερωμένης αγοράς όσον αφορά στο γάλα και στα παράγωγα αυτού, ο παραγωγός κατά τις συναλλαγές του, έχει τη δυνατότητα ελεύθερης διαπραγμάτευσης των τιμών πώλησης του είδους με στόχο την επίτευξη των πλέον συμφερουσών γι' αυτόν τιμών, χωρίς βέβαια να παραγνωρίζονται και οι εκάστοτε κρατούσες συνθήκες στην αγορά του είδους που πολλές φορές στα πλαίσια του υγιούς ανταγωνισμού εκ των πραγμάτων επηρεάζουν τις τιμές (π.χ. με χαμηλή προσφορά-υψηλή ζήτηση® άνοδος τιμών, με υψηλή προσφορά-χαμηλή ζήτηση® μείωση τιμών).
Το γεγονός ότι οι τιμές διαμορφώνονται ελεύθερα, δε σημαίνει ότι δεν υφίσταται μηχανισμός ελέγχου αυτών, αφού σε ισχύ ευρίσκεται το ισχυρό νομικό πλαίσιο του Ν. 703/77 "Περί προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού", όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, που εφαρμόζεται από την αρμόδια Επιτροπή Ανταγωνισμού, νόμος οποίος θεσπίζει κανόνες όσον αφορά τη λειτουργία της αγοράς μέσα από υγιείς συνθήκες ανταγωνισμού και επιβάλλει κυρώσεις σε επιχειρήσεις, που για ίδιο και μόνο οικονομικό όφελος, εφαρμόζουν συμπεριφορές και πρακτικές που διαστρεβλώνουν τον ανταγωνισμό (κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης, εναρμονισμένες πρακτικές τιμών, ολιγοπωλιακές ή μονοπωλιακές καταστάσεις, καρτέλ κ.λπ.).
Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, ο ανταγωνισμός υπαγορεύει στον κτηνοτρόφο την ανάγκη όπως, για την προστασία του και διασφάλιση των οικονομικών του συμφερόντων, να ερευνά την αγορά, για επιλογή των προϊόντων της αρεσκείας του (ζωοτροφές) και τις συμφέρουσες γι' αυτόν τιμές.
Παράλληλα, το Υπουργείο Ανάπτυξης προωθεί εδώ και 4 μήνες μία ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων και δράσεων, προκειμένου να διασφαλίσουμε και να εγγυηθούμε στους Έλληνες πολίτες μια ελεύθερη και δίκαιη αγορά. Δηλαδή, μια αγορά όπυ ο Έλληνας καταναλωτής - και ιδιαίτερα αυτός που ανήκει στα ασθενέστερα οικονομικά στρώματα - να μπορεί να απολαμβάνει προϊόντα και υπηρεσίες, με το μέγιστο δυνατό επίπεδο ποιότητας και ασφάλειας σε προσιτές τιμές.

Πιο αναλυτικά:
- Η φιλοσοφία και οι στόχοι
Η εφαρμογή της δέσμης μέτρων και δράσεων αφορά όλο το φάσμα της παραγωγικής - εμπορικής - καταναλωτικής δραστηριότητας, ("από το χωράφι μέχρι το ράφι και το καλάθι"), επιδιώκοντας την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση διαρθρωτικών προβλημάτων και παθογενειών που συμβάλλουν στην πίεση των τιμών. Με βάση αυτή τη φιλοσοφία τα μέτρα και οι δράσεις της προτεινόμενης δέσμης διαρθρώνονται σε 6 κάθετα και 2 οριζόντια επίπεδα. Λειτουργούν συνδυαστικά ώστε το τελικό αποτέλεσμα να υπηρετεί 6 σαφείς στόχους:
1. Εξασφάλιση συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού σε όλο το φάσμα της αγοράς.
2. Ανάπτυξη καταναλωτικής συνείδησης και ορθολογικής καταναλωτικής συμπεριφοράς. Πιο συγκεκριμένα, όλοι μας  στο Υπουργείο Ανάπτυξης και κυρίως η Γενική Γραμματεία Καταναλωτή κινούμαστε προς τη κατεύθυνση στήριξης του καταναλωτικού κινήματος. Ξεκινήσαμε πριν από λίγους μήνες μία προσπάθεια να ενισχύσουμε τις καταναλωτικές οργανώσεις, δίνοντας κίνητρα για ενοποιήσεις. Είναι σε εξέλιξη, παράλληλα, μια διαδικασία πιστοποίησης όλων των καταναλωτικών οργανώσεων ούτως ώστε αυτές, να επιτελούν αποτελεσματικότερα και ουσιαστικότερα, το ρόλο τους. Η προσπάθεια γίνεται, όχι γιατί κάποιοι θέλουν να μεταβιβάσουν ευθύνες στους καταναλωτές, αλλά γιατί πρέπει, ιδιαίτερα τώρα που η κρίση χτυπάει όλες τις χώρες, - ο καθένας να αντιδράσει, παίρνοντας σημαντικές πρωτοβουλίες προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος. Οι ευθύνες όλων είναι ξεκάθαρες και δεν μεταβιβάζονται.
3. Ισχυροποίηση του εποπτικού και ελεγκτικού έργου έχοντας ως βασικές αρχές τη σαφήνεια, την απλούστευση, την ευελιξία και την αυστηρότητα.
4.  Αποτροπή "κλίματος" και "ψυχολογίας" πληθωριστικής εκτροπής.
5. Περιφρούρηση της αγοραστικής δύναμης με παρεμβάσεις εξυγίανσης και αδιαπραγμάτευτη τήρηση της νομιμότητας.
6. Μετάδοση ενός καθαρού μηνύματος προς κάθε κατεύθυνση: κανείς δεν έχει το δικαίωμα να πλουτίζει αθέμιτα ή αδικαιολόγητα σε βάρος του Έλληνα καταναλωτή.
Τέλος σημειώνεται ότι η χρήση του όρου "αισχροκέρδεια" δεν αποτελεί θέμα, που άπτεται του Αγορανομικού Κώδικα, δεδομένου ότι σύμφωνα με τη γνωμοδότηση 16/1954 του Αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, για τα προϊόντα, που διαμορφώνουν τιμές ελεύθερες, δεν έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 405 του Ποινικού Κώδικα "περί αισχροκέρδειας" διότι πρόκειται για αδίκημα, που απαρτίζεται από τελείως διαφορετικά στοιχεία.
Επιπλέον σας επισυνάπτουμε το με αριθμ. πρωτ. 3965/26-6-08 σχετικό έγγραφο της Επιτροπής Ανταγωνισμού.


Θέμα: "Κινητοποιήσεις καταναλωτικών οργανώσεων σε πάταξη καρτέλ στην αγορά γάλακτος".
Σχετ.: Το με αριθμ. πρωτ. Β13-426/12.6.2008 έγγραφο σας, το οποίο αφορά: Στην με α.π. 13938/2-6-2208 ερώτηση του Βουλευτή κ. Μ. Στρατάκη.


Σχετικά με την ερώτηση του ως άνω Βουλευτή, σας γνωρίζουμε ότι στην αγορά γάλακτος η Επιτροπή Ανταγωνισμού εντόπισε και επέβαλε κυρώσεις σε οριζόντια σύμπραξη (καρτέλ) των γαλακτοβιομηχάνων, μέσω της οποίας οι τελευταίοι επεδίωξαν να διαμορφώσουν κοινή στάση απέναντι στους κτηνοτρόφους με σκοπό, μεταξύ άλλων, τη διατήρηση χαμηλών τιμών στην αγορά της πρώτης ύλης.
Πέραν όμως αυτού, οποιοιδήποτε άλλοι παράγοντες υπεισέρχονται στον καθορισμό των τιμών σε επίπεδο παραγωγού αλλά και οποιεσδήποτε ενδεχόμενες κερδοσκοπικές τάσεις συνηγορούν στη διατήρηση χαμηλών τιμών στην αγορά της πρώτης ύλης, εκφεύγουν των αρμοδιοτήτων της Αρχής.