Καταναλωτικά Βήματα 4-5/2001



200104-05vimata.jpgΌταν η φύση εκδικείται


Η 5η Ιουνίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια ημέρα Περιβάλλοντος. Τις τελευταίες δεκαετίες το περιβάλλον έχει υποστεί πολλές και σοβαρές επιθέσεις, ως αποτέλεσμα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Μαζική καταστροφή παρθένων δασών, εκτεταμένη διάβρωση και ερημοποίηση εδαφών, έντονη βιομηχανική δραστηριότητα, ανισόρροπη ανάπτυξη με εγκατάλειψη της υπαίθρου και συγκέντρωση στα αστικά κέντρα, καταπάτηση και ανοικοδόμηση δασικών εκτάσεων, εντατικοποίηση των πρακτικών γεωργικής παραγωγής, είναι μερικές μόνο από τις ανθρώπινες δράσεις, που διατάραξαν και διαταράσσουν την περιβαλλοντική ισορροπία. Η ραγδαία εξελισσόμενη παγκοσμιοποίηση αναμένεται να δώσει τη χαριστική βολή.

Συνέπειες των δραστηριοτήτων αυτών είναι το γνωστό φαινόμενο του θερμοκηπίου και οι δραστικές αλλαγές του κλίματος σε παγκόσμια κλίμακα, η εκτεταμένη ρύπανση των κλειστών θαλασσών, των ποταμών, των λιμνών και των υπόγειων υδάτων, η συχνή εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων, η συχνή εμφάνιση πλημμυρών στα αστικά κέντρα, η δημιουργία ανθεκτικότατων μορφών παρασίτων και μικροβίων, η εμφάνιση συχνών διατροφικών κρίσεων και η προβολή νέων, βιολογικών κινδύνων με απρόβλεπτες επιπτώσεις στο περιβάλλον και τον άνθρωπο.

Στο όνομα της κακώς εννοούμενης "ανάπτυξης" και της προσφοράς στον σύγχρονο άνθρωπο περισσότερων αγαθών και ανέσεων, καταστρέφουμε τον όμορφο και φιλόξενο αυτό πλανήτη, αυτό το ίδιο το "σπίτι" μας. Και δυστυχώς, δεν φαίνεται να έχουμε συναίσθηση των συνεπειών των πράξεών μας.

Στη συνάντηση του Ρίο, οι αναπτυγμένες χώρες αρνήθηκαν να πάρουν μέτρα για περιορισμό της βιομηχανικής ρύπανσης που κατατρώγει το προστατευτικό στρώμα του όζοντος. Στη συνάντηση του Κιότο η αντιμετώπιση του προβλήματος ήταν πραγματικά κυνική. Οι οικονομικά ισχυρές χώρες θέσπισαν την εξαγορά του δικαιώματος ρύπανσης των φτωχών χωρών (!).

Έτσι, για μια ακόμη φορά, το πρόβλημα της παγκόσμιας πείνας, που οδηγεί στο θάνατο εκατομμύρια συνανθρώπους μας, γίνεται εργαλείο πολιτικού εκβιασμού των λαών του Τρίτου κόσμου. Αντί να ντρεπόμαστε, που αφήνουμε τους συνανθρώπους μας να πεθαίνουν χωρίς καθαρό νερό και τρόφιμα, φθάσαμε να χρησιμοποιούμε το πρόβλημά τους για να εξυπηρετήσουμε το κοντόφθαλμο "συμφέρον" μας.

Οι ίδιοι ηγέτες και τα ίδια κέντρα λήψης αποφάσεων μας καλούν τώρα να πιστέψουμε ότι, ανάμεσα στα άλλα, στόχος της βιοτεχνολογίας είναι η εξασφάλιση τροφίμων για τους πεινασμένους λαούς. Αλλά ύστερα από όλα αυτά, που συμβαίνουν σε παγκόσμια κλίμακα, πώς μπορούμε να πιστέψουμε σε αγαθές προθέσεις και ιερούς σκοπούς;

Το έχουμε πει και το ξαναλέμε. Το πρόβλημα της παγκόσμιας πείνας δεν οφείλεται σε ανεπάρκεια τροφίμων. Είναι πρόβλημα εξόχως πολιτικό και θα μπορούσε να είχε λυθεί εδώ και πολλά χρόνια, αν υπήρχε πολιτική βούληση για συντονισμένη δράση των αναπτυγμένων χωρών. Οι συνάνθρωποί μας στις υπανάπτυκτες χώρες δικαιούνται να γεννιούνται, να ζουν και να πεθαίνουν με αξιοπρέπεια. Δεν θέλουν την ελεημοσύνη και τον οίκτο μας. Χρειάζονται τη βοήθειά μας για να στήσουν τη δική τους παραγωγική μηχανή, για να παράγουν τα δικά τους τρόφιμα.

Η φύση όμως ξέρει να εκδικείται. Και καλούμαστε ήδη να πληρώσουμε για την απληστία και την απερισκεψία μας. Δηλητηριάσαμε ολόκληρη την τροφική αλυσίδα και δεν ξέρουμε πλέον από πού και πώς να φυλαχτούμε. Ορμόνες, αντιβιοτικά, φυτοφάρμακα, διοξίνες, τρελλές αγελάδες, γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα, είναι όλα συμπτώματα της ίδιας ασθένειας. Είναι αποτελέσματα μιας ανεξέλεγκτης εντατικοποίησης της γεωργίας ενάντια σε φυσικούς φραγμούς, ενάντια στο περιβάλλον, ενάντια στον ίδιο τον άνθρωπο. Η θεραπεία της ασθένειας αυτής περνά μέσα από τον άμεσο αναπροσανατολισμό της γεωργικής παραγωγής σε συστήματα φιλικά προς το περιβάλλον, την παράδοση, τον άνθρωπο. Σε αειφορικά συστήματα παραγωγής.

Ο σεβασμός στο περιβάλλον είναι προϋπόθεση για την ύπαρξη της ανθρώπινης ζωής. Η σωστή περιβαλλοντική αγωγή σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης θα συμβάλει στη δημιουργία ενεργών, ευαισθητοποιημένων πολιτών, που μπορούν να σώσουν το περιβάλλον και τον ίδιο τον άνθρωπο.
Ο πρόεδρος
Χαράλαμπος Ν. Λαζαρίδης
Καθηγητής Α.Π.Θ.