Το ΚΕ.Π.ΚΑ. στην 6η Ετήσια Συνάντηση Διατλαντικού Διαλόγου Καταναλωτών Βρυξέλλες 1-3 Φεβρουαρίου 20
16.04.08
Τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα, το πρόβλημα της παχυσαρκίας, ο έλεγχος των διαφημίσεων, που απευθύνονται σε παιδιά, η παύση της πολιτικής των ανεξέλεγκτων επιδοτήσεων (Η.Π.Α., Καναδά), στις εξαγωγές γεωργικών προϊόντων, η προστασία του Καταναλωτή, από την απελευθέρωση του παγκόσμιου εμπορίου υπηρεσιών, το πρόβλημα των ανεπιθύμητων ηλεκτρονικών μηνυμάτων (Spam) και η ασφάλεια των αγορών, μέσω διαδικτύου ήταν τα θέματα, που κυριάρχησαν στην 6η Συνάντηση του Δι-Ατλαντικού Διαλόγου Καταναλωτών, που έγινε στις Βρυξέλλες, στις 1-3 Φεβρουαρίου 2004.
Τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα, το πρόβλημα της παχυσαρκίας, ο έλεγχος των διαφημίσεων, που απευθύνονται σε παιδιά, η παύση της πολιτικής των ανεξέλεγκτων επιδοτήσεων (Η.Π.Α., Καναδά), στις εξαγωγές γεωργικών προϊόντων, η προστασία του Καταναλωτή, από την απελευθέρωση του παγκόσμιου εμπορίου υπηρεσιών, το πρόβλημα των ανεπιθύμητων ηλεκτρονικών μηνυμάτων (Spam) και η ασφάλεια των αγορών, μέσω διαδικτύου ήταν τα θέματα, που κυριάρχησαν στην 6η Συνάντηση του Δι-Ατλαντικού Διαλόγου Καταναλωτών, που έγινε στις Βρυξέλλες, στις 1-3 Φεβρουαρίου 2004.

Ο Δι-Ατλαντικός Διάλογος Καταναλωτών (Trans-Atlantic Consumer Dialogue-TACD) ξεκίνησε, το 1998, σε αντιστάθμισμα του Δι-Ατλαντικού Διαλόγου Επιχειρηματιών (Trans-Atlantic Business Dialogue-TABD). Η ανάδειξη των σημαντικότερων θεμάτων, που απασχολούν το Παγκόσμιο Καταναλωτικό Κίνημα και η χάραξη κοινής πολιτικής δράσης, στις δυο πλευρές του Ατλαντικού, αποτελεί στόχο του Δι-Ατλαντικού Διαλόγου Καταναλωτών. Στο παγκόσμιο αυτό βήμα διαλόγου, συμμετέχουν κυβερνητικά στελέχη από την Ευρώπη και την Αμερική, για να ακούσουν τις επεξεργασμένες θέσεις του Καταναλωτικού Κινήματος και να απαντήσουν σε προτάσεις και σε επίκαιρα ερωτήματά του.

Η πορεία του Διαλόγου αυτού δικαίωσε τις προσδοκίες των εμπνευστών του, παρά την ανεπαρκή έως μηδαμινή (οικονομική) υποστήριξη της Αμερικανικής πλευράς (για πολύ συγκεκριμένους και ουσιαστικούς λόγους). Η στάση της Αμερικής δημιουργεί, κατά κοινή ομολογία των συμμετεχόντων, εύλογες ανησυχίες, για την επιβίωση του Δι-Ατλαντικού Διαλόγου Καταναλωτών, στο μέλλον.

Τρία ήταν τα κυριότερα θέματα, που απασχόλησαν την 6η Συνάντηση: το πρόβλημα της σήμανσης των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων, το πρόβλημα των παράνομων επιδοτήσεων εξαγωγών γεωργικών προϊόντων (agricultural dumping) και το τεράστιο, παγκόσμιο πρόβλημα της παχυσαρκίας

1. Σήμανση των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων: Η πρώτη σημαντική κατάκτηση ήταν η θεσμοθέτηση της υποχρεωτικής σήμανσης των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων (Γ.Τ.Τ.), στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.). Η θεσμοθέτηση αυτή απαιτήθηκε και από κάποιες κυβερνήσεις της Αμερικανικής Ηπείρου, αλλά οι Η.Π.Α. απάντησαν, με προσφυγή στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (Π.Ο.Ε.), καταγγέλλοντας την Ε.Ε. ότι παραβιάζει τις αρχές του ελεύθερου εμπορίου, επειδή αρνείται να εισάγει Γ.Τ.Τ., χωρίς σήμανση. Είναι αρκετά πιθανό ο Π.Ο.Ε. να δικαιώσει τις Η.Π.Α., αφού η, μέχρι σήμερα, πορεία του δείχνει ότι είναι χειραγωγούμενος. Την ίδια στιγμή, οι Ευρωπαίοι Καταναλωτές αρνούνται να καταναλώσουν Γ.Τ.Τ., εν αγνοία τους. Οι Η.Π.Α. αιτιολογούν την άρνησή τους να θεσμοθετήσουν την υποχρεωτική σήμανση των Γ.Τ.Τ. ισχυριζόμενες: "Η νομοθεσία μας δε μας επιτρέπει να επιβάλουμε υποχρεωτική σήμανση, αν δε συντρέχουν λόγοι υγείας και ασφάλειας". Κι όμως, τα ακτινοβολημένα τρόφιμα κυκλοφορούν, στις Η.Π.Α., με υποχρεωτική σήμανση, ενώ θεωρούνται καθ' όλα ασφαλή. Γιατί, λοιπόν, η ακτινοβόληση σημαίνεται, ενώ η γενετική τροποποίηση προωθείται, με "καμουφλάζ" (χωρίς σήμανση);

2. Επιδοτήσεις γεωργικών εξαγωγών: Οι τεράστιες επιδοτήσεις των εξαγωγών γεωργικών προϊόντων (και ιδιαίτερα σιτηρών) δημιουργούν καθεστώς "αδειάσματος" γεωργικών προϊόντων, στη διεθνή αγορά (agricultural dumping). Αυτό οδηγεί στο στραγγάλισμα της γεωργικής ανάπτυξης των φτωχότερων χωρών (ιδιαίτερα των τρίτων) καθώς και του υγιούς ανταγωνισμού, που απαιτείται για την προστασία του Καταναλωτή. Τα σιτηρά των Η.Π.Α. και του Καναδά εξάγονται, σε τιμές, που αντιστοιχούν στο 25-50% του κόστους παραγωγής τους. Οι αρνητικές συνέπειες μιας τέτοιας πολιτικής, στον παγκόσμιο εμπορικό ανταγωνισμό και στην ανάπτυξη της υπαίθρου είναι προφανείς και αβάστακτες. Ο Δι-Ατλαντικός Διάλογος Καταναλωτών καλεί τη Βόρεια Αμερική να αναθεωρήσει, ριζικά, το καθεστώς των επιδοτήσεων των εξαγωγών γεωργικών προϊόντων, αν πραγματικά σέβεται το δικαίωμα των τρίτων χωρών να παλέψουν, για την γεωργική τους ανάπτυξη, την επιβίωση και την αυτοδιάθεσή τους κι αν πράγματι επιθυμεί τον υγιή διεθνή ανταγωνισμό, με διαφάνεια και ίσους όρους, προς όφελος του παγκόσμιου Πολίτη-Καταναλωτή.

3. Παχυσαρκία: Η παχυσαρκία έχει αναδειχτεί, τα τελευταία χρόνια, σε υπ' αριθμόν ένα πρόβλημα υγείας των αναπτυγμένων χωρών. Ιδιαίτερα σοβαρό είναι το πρόβλημα της παιδικής παχυσαρκίας, όπου η χώρα μας φαίνεται να διεκδικεί την παγκόσμια πρωτιά, με ποσοστά μέχρι 36% του παιδικού πληθυσμού. Η παχυσαρκία συνδέεται, άμεσα, με το σακχαρώδη διαβήτη και τις καρδιαγγειακές νόσους, που αποτελούν την αιτία του 30% των θανάτων. Η παιδική παχυσαρκία είναι μια πραγματική βόμβα, στα θεμέλια της σύγχρονης κοινωνίας και, για πρώτη φορά, μετά από δεκαετίες, απειλεί να οδηγήσει, σε μείωση τα όρια του προσδόκιμου χρόνου ζωής. Στα κυριότερα αίτια της παχυσαρκίας αναφέρονται: Η μεγάλη διαθεσιμότητα τροφίμων, με μεγάλη πυκνότητα θερμίδων (τρόφιμα και ποτά με πολύ λίπος ή ζάχαρη, προϊόντα φαστ φούντ), η παντελής έλλειψη άσκησης, που φτάνει μέχρι την τέλεια, πολύωρη ακινησία, μπροστά σε μια τηλεόραση, η ανεξέλεγκτη διαφήμιση ακατάλληλων (από θρεπτική άποψη) τροφίμων, η παραπλανητική σήμανση των τροφίμων, με την ένδειξη "λάιτ" (συχνά, έχουν λιγότερο λίπος ή ζάχαρη, ενώ, συνολικά, έχουν περισσότερες θερμίδες), η έλλειψη εκπαίδευσης των νέων και ενημέρωσης των πολιτών, για το περιεχόμενο και τη σημασία της σωστής διατροφής και της άσκησης.

Είναι καιρός να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα, στη ρίζα του. Κανένα μάθημα δεν είναι σημαντικότερο, για ένα μαθητή, από το μάθημα της σωστής διατροφής και άσκησης, που θα του εξασφαλίσει υγεία και μακρά διαβίωση. Είναι ανάγκη άμεσης θεσμοθέτησης της υποχρεωτικής αναφοράς των θρεπτικών στοιχείων κάθε τροφίμου, στην ετικέτα του, για να μπορεί ο Καταναλωτής να επιλέγει τι θα καταναλώσει, με βάση τις ιδιαίτερες διατροφικές του ανάγκες και τα πιθανά προβλήματα υγείας, που αντιμετωπίζει.

Είναι ευχάριστο πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κινείται, ολοταχώς, προς την κατεύθυνση αυτή. Δηλώθηκε, μάλιστα, ότι, πριν από το καλοκαίρι, θα κατατεθεί, προς συζήτηση, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σχέδιο Οδηγίας, για υποχρεωτική διατροφική σήμανση όλων των συσκευασμένων τροφίμων. Σε κάθε περίπτωση, απαιτείται συντονισμένη δράση όλων των εμπλεκόμενων φορέων, για να αντιμετωπιστεί ένα αρκετά πολύπλοκο και, ομολογουμένως, δυσεπίλυτο πρόβλημα, που έχει να κάνει με τις αλλαγές του τρόπου που τρώμε, πίνουμε και ζούμε.

Χαράλαμπος Ν. Λαζαρίδης
Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Α.Π.Θ.
π.Πρόεδρος του ΚΕ.Π.ΚΑ.

Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Σεπτεμβρίου 2004
Τελευταία ανανέωση ( 28.07.10 )