Εταιρίες και Περιβάλλον: Το τέλος του ανταγωνισμού;
07.03.08

na_006.jpgΗ πλειονότητα των βιομηχανιών έχει διαπιστώσει ότι αρκετά από τα κυριότερα περιβαλλοντικά προβλήματα δεν θα εξαφανιστούν απλά με το να αρνούμαστε την ύπαρξή τους. Όλο και περισσότερες βιομηχανίες, τουλάχιστον στην Ευρώπη, αποδέχονται την ευθύνη που έχουν απέναντι στην προστασία του περιβάλλοντος. Φαίνεται να υπάρχει ειλικρίνεια, διαφάνεια και νέα θέληση να ακούσουν, να συζητήσουν και να δράσουν. Ένα αναπτυσσόμενο κομμάτι της βιομηχανίας θεωρεί ότι θα υπάρχουν πλεονεκτήματα για την ίδια τη βιομηχανία εάν παρουσιάσει ένα "πράσινο" πρόσωπο στους Καταναλωτές. Αλλά ένα "πράσινο" -οικολογικό - πρόσωπο πρέπει να περιλαμβάνει ισχυρά οικολογικά μέτρα καθώς και μια ισχυρή βούληση από πλευράς των βιομηχανιών για την υλοποίησή του.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι οι επιχειρήσεις μικρού και μεσαίου μεγέθους είναι σημαντικές μηχανές για την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, συμβάλλουν σημαντικά στην μόλυνση του περιβάλλοντος. Η εμπειρία της Ε.Ε. δείχνει ότι οι προοδευτικές εταιρίες, που προσπαθούν να εκπονήσουν ένα οικολογικό πρόγραμμα, σπάνια υποστηρίζονται από την πλειονότητα των βιομηχανιών. Πιο συχνά φαίνεται σαν να καθυστερούνται οι οικολογικές καινοτομίες από την ίδια την βιομηχανία. Αν δεν απαιτήσουμε ένα οικολογικό σχέδιο, όπου όλες οι βιομηχανίες θα συμμετέχουν υποχρεωτικά και θα παίζουν με ίσους όρους, οι λίγες καινοτομικές εταιρίες δεν θα έχουν αρκετή υποστήριξη για να επεκτείνουν τις καινούριες ιδέες τους για πιο οικολογικά προϊόντα.

Αν και είμαστε ολοκληρωτικά υπέρ του να έχουν οι εταιρίες την ελευθερία και την ευελιξία να καινοτομήσουν και να παρουσιάσουν νέα προϊόντα στην αγορά, μερικές φορές αναρωτιόμαστε εάν η βιομηχανία είναι αληθινά πρόθυμη να ανταγωνιστεί σε αυτή τη βάση. Ας κοιτάξουμε κάποια παραδείγματα:

Πρώτον, κατά την διάρκεια των συνομιλιών για να τεθούν τα νέα όρια εκπομπών ρύπων για τα αυτοκίνητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εμφανίστηκε μια τεράστια διαμάχη μεταξύ των αυτοκινητοβιομηχανιών και της πετρελαιοβιομηχανίας. Η αυτοκινητοβιομηχανία αποδείχτηκε πρόθυμη να δεσμευτεί σε σκληρά (πολύ χαμηλά) όρια εκπομπών ρύπων μέχρι το 2005, αν η πετρελαιοβιομηχανία παρείχε πετρέλαιο και βενζίνη χωρίς θείο. Η βενζίνη χωρίς στοιχεία θείου είναι τεχνικά απαραίτητη για την προστασία του καταλυτικού μετατροπέα δεύτερης γενιάς, ο οποίος θα κάνει τα αυτοκίνητα και τα φορτηγά να εκπέμπουν 70% - 90% λιγότερους ρύπους από ό,τι σήμερα. Ένα πολύ σημαντικό θέμα - στόχος για τους Καταναλωτές είναι ο καθαρότερος αέρας. Ακόμη και εδώ, μερικές εταιρίες σημαντικής σημασίας έδειξαν ξανά την περιφρόνησή τους στο περιβάλλον.

Δεύτερον, στις συνομιλίες για την αντιμετώπιση του προβλήματος της απόρριψης ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών προϊόντων, είναι ενδιαφέρον να δούμε ότι ένα μέρος αυτών των βιομηχανιών, που παράγουν ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά προϊόντα υποστηρίζει την έννοια της ανάληψης ευθύνης από τον παραγωγό, επειδή βλέπει, ότι αυτός είναι ο δρόμος για να προχωρήσει μπροστά: να ενθαρρύνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των βιομηχανιών για την παραγωγή οικολογικών προϊόντων, φιλικών προς το περιβάλλον.

Μόνο εάν επιβληθεί με νόμο στις επιχειρήσεις να αναλαμβάνουν το κόστος και την ευθύνη της απόσυρσης των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών προϊόντων, θα ενδιαφερθούν να αναπτύξουν νέα προϊόντα τέτοια, ώστε κατά τη φάση της αχρήστευσής τους να είναι πιο εύκολο να ξαναχρησιμοποιηθούν και να ανακυκλωθούν. Άλλα μέρη αυτής της βιομηχανίας προτιμούν ένα σχέδιο , που θα επιρρίπτει συλλογική ευθύνη στους προμηθευτές και όπου ο Καταναλωτής θα πληρώνει ένα εμφανές ποσό, που θα δεσμεύει τη βιομηχανία να ξαναχρησιμοποιήσει και να ανακυκλώσει τα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά απορρίμματα. Αλλά αυτή η προσέγγιση δεν θα υποχρεώσει τις βιομηχανίες να επενδύσουν σε ένα πιο οικολογικό σχεδιασμό παραγωγής. Ξανά, ο ανταγωνισμός είναι εμφανής.

Στην πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση Καταναλωτών (BEUC) υποστηρίζει τις βιομηχανίες στην Ευρώπη, οι οποίες ενδιαφέρονται ουσιαστικά να παράγουν πιο οικολογικά προϊόντα και πιστεύουμε ακράδαντα ότι όταν οι εταιρίες κάνουν μια προσπάθεια να δράσουν για ένα καθαρότερο περιβάλλον, θα πρέπει να επωφελούνται ανάλογα. Όχι μόνο με το ότι οι Καταναλωτές θα αγοράσουν τα δικά τους προϊόντα, αντί αυτά των άλλων εταιριών, που δεν ενδιαφέρονται για την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά επίσης με το ότι οι κυβερνήσεις θα τους παραχωρήσουν δημόσια υποστήριξη!

Στο σημείο αυτό, πρέπει να εξετάσουμε πως οι Καταναλωτές θα γνωρίζουν ποιες βιομηχανίες ενδιαφέρονται για την παραγωγή οικολογικών προϊόντων προκειμένου να τις υποστηρίξουν. Σήμερα, οι Καταναλωτές ζητούν περισσότερη πληροφόρηση σχετικά με τις εταιρίες και τα προϊόντα, χρησιμοποιώντας το Internet και επισκεπτόμενοι τις ιστοσελίδες των διάφορων εταιριών. Οι Καταναλωτές θέλουν όλο και περισσότερη πληροφόρηση, ειδικά για ό,τι αφορά τα οικολογικά μέτρα. Την επιζητούν και είναι ικανοί να διαχωρίσουν τις σχετικές με τις ανάγκες τους πληροφορίες από τις άσχετες. Οι ιστοσελίδες, λοιπόν, που περιέχουν πληροφορίες για τα προϊόντα, τον τόπο παραγωγής, το σχεδιασμό, τα υλικά και την επίδραση στο περιβάλλον πρέπει να υποστηριχθούν. Επιπρόσθέτα, μια ιστοσελίδα, η οποία να περιλαμβάνει πληροφορίες, για το πώς οι εταιρίες αντιμετωπίζουν το περιβάλλον, μπορεί να είναι ένα πολύτιμο όργανο για τις αγορές των Καταναλωτών.

Στα καταστήματα οι Καταναλωτές χρειάζονται πληροφορίες πάνω στις ετικέτες των προϊόντων, για να κάνουν μια οικολογική και υπεύθυνη επιλογή. Η οικολογική ετικέτα (ετικέτα που φέρει ένα "σήμα κατατεθέν" ότι το προϊόν είναι οικολογικό) είναι μια επιλογή, αλλά και άλλες μορφές πληροφόρησης, με τη χρησιμοποίηση της νέας τεχνολογίας, πρέπει επίσης να εξετασθούν.

Οι Eνώσεις Καταναλωτών - μέλη της BEUC, επιχειρούν να πληροφορήσουν τους καταναλωτές, σχετικά με όλες τις "άλλες πλευρές" ενός προϊόντος, όταν πραγμα-τοποιούν τα γνωστά τεστ, τα οποία κάνουν οι μεγάλες οργανώσεις Καταναλωτών. Και συχνά οι πληροφορίες από τις Ενώσεις Καταναλωτών είναι αξιόπιστες, ενώ οι πληροφορίες από την βιομηχανία συνήθως δεν είναι. Ένας λόγος γι' αυτό μπορεί να είναι ότι οι βιομηχανίες δεν δημοσιεύουν αρνητικές πληροφορίες για τους εαυτούς τους, μη παρέχοντας έτσι την ολοκληρωμένη και ειλικρινή τους εικόνα. Προκειμένου να είναι αξιόπιστη η πληροφόρηση από την βιομηχανία, πρέπει να δημοσιοποιούνται οι στόχοι, που έχουν τεθεί σε σχέση με το περιβάλλον και τους οποίους δεν έχει φτάσει ακόμη η εταιρία καθώς και η στρατηγική της για το πώς θα φτάσει σε αυτούς τους στόχους. Αυτή θα είναι μια περισσότερο αξιόπιστη προσέγγιση, απ' ότι η αμέλεια να ενημερώνουν για μερικές περιοχές της δραστηριότητάς τους, που είναι κύριας σημασίας από την άποψη της επιχειρηματικής πολιτικής.

Συμπερασματικά, είναι ξεκάθαρο ότι η περιφρόνηση, που επιδεικνύεται πολύ καιρό τώρα, προς το περιβάλλον από τις εταιρίες θα αργήσει να τελειώσει. Η αληθινή αναμέτρηση μόλις έχει αρχίσει, με την βιομηχανία να χωρίζεται σε εκείνες τις εταιρίες, που δέχονται την αλλαγή και δεσμεύονται τόσο στην πολιτική όσο και στην υλοποίησή της για ένα πιο οικολογικό περιβάλλον, και σε αυτές τις εταιρίες, που αγωνίζονται να κρατηθούν από το φάντασμα της ασύδοτης χρήσης της φύσης, που επικρατούσε τον περασμένο αιώνα.

( Πηγή: BEUC )
 Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Απριλίου - Μαϊου 2001
Τελευταία ανανέωση ( 06.08.10 )