Ατμοσφαιρική ρύπανση
07.03.08

ho_074.jpgΑτμοσφαιρική Ρύπανση καλείται η παρουσία στην ατμόσφαιρα ρύπων, δηλαδή κάθε είδους ουσιών, θορύβου, ακτινοβολίας ή άλλων μορφών ενέργειας σε ποσότητα, συγκέντρωση ή διάρκεια που μπορούν να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, στους ζωντανούς οργανισμούς και στα οικοσυστήματα. Γενικά, μπορούν να καταστήσουν το περιβάλλον ακατάλληλο, για τις επιθυμητές χρήσεις του. Κάτω από ορισμένες συνθήκες, η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να φτάσει σε τέτοια επίπεδα, ώστε να δημιουργηθούν ανεπιθύμητες συνθήκες διαβίωσης. Σε αυτή την περίπτωση έχει επικρατήσει να λέγεται ότι έχουμε "Νέφος".

Το "Νέφος" παρουσιάζεται με δύο μορφές:
Νέφος Καπνομίχλης:
Σχηματίζεται, όταν έχουμε υψηλή συγκέντρωση ρύπων, όπως το διοξείδιο του θείου και αιρούμενα σωματίδια, σε συνδυασμό με σχετικά χαμηλή θερμοκρασία και μεγάλη σχετική υγρασία.
Φωτοχημικό Νέφος:

Παρουσιάζεται, όταν έχουμε υψηλές θερμοκρασίες, μεγάλη ηλιοφάνεια, μικρή σχετική υγρασία και υψηλή συγκέντρωση οξειδίων του αζώτου, υδρογονανθράκων, μονοξειδίου του άνθρακα και δευτερογενών προϊόντων τους.

Για να αντιμετωπίσουμε, αποτελεσματικά, το πρόβλημα του νέφους, πρέπει να γνωρίζουμε, πως δημιουργείται, από τι αποτελείται, τι επιδράσεις δημιουργεί στο περιβάλλον και τι μπορούν να κάνουν Πολιτεία και Κοινωνία, για την καταπολέμησή του.
 

Ποιοι είναι οι βασικότεροι ατμοσφαιρικοί ρύποι, ποιες οι πηγές τους, και ποιες οι επιδράσεις τους στο ανθρωπογενές περιβάλλον;

ΟΖΟΝ (Ο3):

Είναι άχρωμο αέριο και αποτελεί το κύριο συστατικό του φωτοχημικού νέφους, κοντά στην επιφάνεια της Γης. Στην ανώτερη ατμόσφαιρα (στρατόσφαιρα), ωστόσο, το όζον έχει ευεργετικό ρόλο, προστατεύοντάς μας από τις βλαβερές ακτίνες του Ήλιου.

ΠΗΓΕΣ:
Το όζον σχηματίζεται στη κατώτερη ατμόσφαιρα, ως αποτέλεσμα χημικών αντιδράσεων μεταξύ οξυγόνου, πτητικών οργανικών ενώσεων (VOCs) και οξειδίων του αζώτου, με τη βοήθεια της ηλιακής ακτινοβολίας, κυρίως, όταν έχουμε καλό, ζεστό καιρό. Πηγές αυτών των βλαβερών ρύπων είναι τα οχήματα, τα εργοστάσια, οι χωματερές, τα χημικά διαλυτικά και πολλές άλλες μικρές πηγές, όπως βενζινάδικα, αγροτικός εξοπλισμός, κ.λπ.

ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ:
Το όζον, σε μεγάλες συγκεντρώσεις, προκαλεί σημαντικά προβλήματα στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, όπου ζούμε. Προκαλεί ερεθισμό στην αναπνευστική οδό, διαταραχή της αναπνευστικής λειτουργίας, αίσθημα ξηρότητας στο λαιμό, πόνο στο στήθος, βήχα, άσθμα, φλεγμονή στους πνεύμονες και πιθανή επιδεκτικότητα σε μολύνσεις του αναπνευστικού. Το όζον είναι, επίσης, ο ρύπος με τις δυσμενέστερες επιδράσεις στα φυτά, γιατί μειώνει την παραγωγή στις αγροτικές καλλιέργειες και προκαλεί ζημιά στη δασική βλάστηση.
 

ΜΟΝΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO)

Είναι άοσμο και άχρωμο αέριο και εκπέμπεται από τις εξατμίσεις των μηχανών των αυτοκινήτων και από κάθε είδος μηχανές, όταν συντελείται ατελής καύση της καύσιμης ύλης.

ΠΗΓΕΣ:
Κυρίως, τα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα. Υψηλές συγκεντρώσεις του μπορούν να βρεθούν σε κλειστά μέρη, όπως χώροι στάθμευσης (γκαράζ), ελλιπώς αεριζόμενες υπόγειες διαβάσεις, ή κατά μήκος των δρόμων, σε περιόδους κυκλοφοριακής αιχμής.

ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ:
Μειώνει την ικανότητα του αίματος να μεταφέρει οξυγόνο, σε βασικούς ιστούς του οργανισμού, επιδρώντας κυρίως στο καρδιοαγγειακό και νευρικό σύστημα. Χαμηλές συγκεντρώσεις του επηρεάζουν, δυσμενώς, άτομα με καρδιακά προβλήματα και μειώνουν τις σωματικές επιδόσεις νεαρών και υγιών ατόμων. Υψηλότερες συγκεντρώσεις προκαλούν συμπτώματα όπως ζαλάδα, πονοκέφαλο, και κόπωση.
 

ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ (ΝΟ2):

Είναι αέριο, με καφέ χρώμα και ιδιάζουσα οσμή. Σε υψηλές συγκεντρώσεις, είναι υπεύθυνο για την άσχημη καφέ όψη του ουρανού των πόλεων.

ΠΗΓΕΣ:
Η χρήση καυσίμων, κυρίως σε αυτοκίνητα και φορτηγά αλλά και σε βιομηχανικούς καυστήρες ή σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, παράγει μονοξείδιο του αζώτου (ΝΟ). Αυτό, με διάφορες χημικές αντιδράσεις, που ενισχύονται με την παρουσία της ηλιακής ακτινοβολίας, μετατρέπεται σε διοξείδιο του αζώτου.

ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ:
Το διοξείδιο του αζώτου αποτελεί τον κύριο ρύπο του νέφους και της όξινης βροχής. Σε υψηλές συγκεντρώσεις, βλάπτει ανθρώπους και βλάστηση. Στα παιδιά, μπορεί να προκαλέσει αναπνευστικές ασθένειες. Στους ασθματικούς, προκαλεί δυσκολία στην αναπνοή.
 

ΣΩΜΑΤΙΔΙA

Είναι υλικά σε στερεή ή υγρή μορφή, που μπορούν να αιωρούνται στην ατμόσφαιρα, για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

ΠΗΓΕΣ:
Βιομηχανικές δραστηριότητες, παραγωγή τσιμέντου, γύψου, χυτήρια μεταλλεύματος, αυτοκίνητα, πυρκαγιές, σκόνη από απογυμνωμένο έδαφος, αγροτικές δραστηριότητες, κατασκευές.

ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ:
Τα μικροσκοπικά αυτά σωματίδια επηρεάζουν την αναπνοή, προκαλούν ασθένειες στο αναπνευστικό και στους πνεύμονες ακόμα και πρόωρο θάνατο. Ομάδα υψηλού κινδύνου αποτελούν οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και τα άτομα που πάσχουν από άσθμα. Προκαλούν επίσης φθορές στις βαφές, στα εδάφη, στα υφάσματα, και μειώνουν την ορατότητα. Οι επιδράσεις τους, γενικά, εξαρτώνται τόσο από το μέγεθός τους (όσο μικρότερα είναι τόσο πιο επικίνδυνα) αλλά και από τη χημική τους σύσταση.
 

ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ (SO2)

Είναι αέριο άχρωμο, άοσμο και βρίσκεται σε χαμηλές συγκεντρώσεις. Έχει, όμως, έντονη ερεθιστική μυρωδιά, όταν βρίσκεται σε πολύ υψηλές συγκεντρώσεις.

ΠΗΓΕΣ:
Εργοστάσια παραγωγής ενέργειας, βιομηχανίες, κεντρικές θερμάνσεις, διυλιστήρια πετρελαίου, χημικές βιομηχανίες, χαρτοβιομηχανίες.

ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ:
Αποτελεί βασικό ρύπο του νέφους, επηρεάζει άτομα με αναπνευστικά προβλήματα και προκαλεί αλλοιώσεις σε βλάστηση και μέταλλα. Μειώνει την ορατότητα και αυξάνει την οξύτητα των λιμνών και των ποταμών.

ΜΟΛΥΒΔΟΣ (Pb)

Ο μόλυβδος και οι ενώσεις του μπορούν να επηρεάσουν, δυσμενώς, την ανθρώπινη υγεία, είτε μέσω της κατάποσής τους, με τη μορφή επιβαρημένου με μόλυβδο εδάφους, σκόνης, βαφών κ.λπ., είτε με απευθείας εισπνοή. Αυτό είναι πολύ επικίνδυνο, ιδίως για τα μικρά παιδιά, που η συνήθειά τους να βάζουν τα χέρια στο στόμα τους συντελεί σε μεγαλύτερη λήψη δόσης μολύβδου, από το έδαφος και τη σκόνη.

ΠΗΓΕΣ:
Μεταφορές, πηγές που κάνουν χρήση καυσίμων με μόλυβδο, χρήση γαιανθράκων, βαριές βιομηχανίες, χυτήρια, εργοστάσια μπαταριών, καύση απορριμμάτων.

ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ:
Υψηλά ποσοστά μολύβδου μπορούν να επηρεάσουν, δυσμενώς, την πνευματική ανάπτυξη και δραστηριότητα, τη λειτουργία των νεφρών, και τη χημεία του αίματος. Τα νεαρά άτομα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, εξαιτίας της μεγαλύτερης ευαισθησίας των νεανικών ιστών και οργάνων στο μόλυβδο.

ΤΟΞΙΚΟΙ ΑΕΡΙΟΙ ΡΥΠΟI

Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν ρύποι όπως το αρσενικό, ο αμίαντος, και το βενζόλιο.

ΠΗΓΕΣ:
Χημικές βιομηχανίες, βιομηχανικές δραστηριότητες, εκπομπές από τα καύσιμα και τις μηχανές των οχημάτων, και οικοδομικά υλικά.

ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ:
Προκαλούν καρκίνο, αναπνευστικά προβλήματα, γενετικές ανωμαλίες, στείρωση και άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας. Μερικά μπορούν να προκαλέσουν ακόμα και το θάνατο ή σοβαρές κακώσεις, αν, από ατύχημα, απελευθερωθούν στο περιβάλλον, σε μεγάλες συγκεντρώσεις.

ΡΥΠΟΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΟΖΟΝΤΟΣ

Είναι χημικά, όπως οι χλωροφθοριομένοι υδρογονάνθρακες (CFCs), halons, ο τετραχλωριούχος άνθρακας, το μεθυλικό χλωροφόρμιο, που χρησιμοποιούνται ως ψυκτικές ουσίες και σε διάφορες βιομηχανικές δραστηριότητες. Αυτές οι ενώσεις αιωρούνται στον αέρα, για μεγάλο χρονικό διάστημα και σιγά-σιγά συγκεντρώνονται στην ανώτερη ατμόσφαιρα, όπου καταστρέφουν τον προστατευτικό μανδύα του όζοντος, ο οποίος εμποδίζει τη βλαβερή υπεριώδη (UV) ακτινοβολία να φθάσει στην επιφάνεια της Γης.

ΠΗΓΕΣ:
Βιομηχανική και οικιακή ψύξη, καθαριστήρια, συσκευές κλιματισμού στο σπίτι και το αυτοκίνητο, μερικά υλικά που χρησιμοποιούνται στην κατάσβεση πυρκαγιών, και προϊόντα από αφρώδες πλαστικό.

ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ:
Αυξημένη έκθεση στην UV ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του δέρματος, καταρράκτη στους οφθαλμούς, εξασθένιση του ανθρώπινου ανοσοποιητικού συστήματος και άλλες δυσμενείς περιβαλλοντικές επιδράσεις.

ΑΕΡΙΑ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

Είναι αέρια που συγκεντρώνονται στην ατμόσφαιρα και μπορούν να προκαλέσουν αλλαγές στις παγκόσμιες κλιματολογικές συνθήκες, ή όπως αλλιώς λέγεται το "φαινόμενο του θερμοκηπίου". Τέτοια αέρια είναι το διοξείδιο του άνθρακα, το μεθάνιο και τα οξείδια του αζώτου.

ΠΗΓΕΣ:
Η κύρια ανθρωπογενής πηγή των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα είναι η κατανάλωση των καυσίμων, για την παραγωγή ενέργειας και τις μεταφορές. Το μεθάνιο προέρχεται από τις χωματερές, τα μηρυκαστικά ζώα, τα ανθρακωρυχεία, τους ορυζώνες. Τα οξείδια του αζώτου προέρχονται, από βιομηχανικές δραστηριότητες, όπως η παραγωγή του νάιλον.

ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ:
Η έκταση των επιδράσεων των κλιματολογικών αλλαγών, στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον, δεν είναι πλήρως γνωστή. Ωστόσο, μερικές συνέπειες, οι οποίες αρχίζουν να διαφαίνονται είναι: αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, αύξηση της συχνότητας και της σφοδρότητας των καταιγίδων και άλλων ακραίων καιρικών φαινομένων, λιώσιμο των πολικών πάγων, αύξηση της μέσης στάθμης της θάλασσας.

Τι μέτρα λαμβάνει η πολιτεία, για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης;

Οι σημαντικότερες επεμβάσεις και τα μέτρα που λήφθηκαν, κατά τη διάρκεια των 20 περίπου χρόνων, που λειτουργούν οι Υπηρεσίες Περιβάλλοντος, είναι:

Βιομηχανία

  • Τροποποιήθηκαν οι άδειες λειτουργίας 120 περίπου βιομηχανιών της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας, ώστε να λειτουργούν με βάση τους νέους περιβαλλοντικούς όρους.
  • Ελέγχονται οι μεγάλες βιομηχανίες με κινητό εργαστήριο μέτρησης αερίων βιομηχανικών εγκαταστάσεων.
  • Νομοθετήθηκε η υποχρέωση υποβολής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων για ίδρυση, επέκταση, εκσυγχρονισμό και ανανέωση άδειας λειτουργίας βιομηχανιών και βιοτεχνικών εγκαταστάσεων.
  • Παρέχονται οικονομικά κίνητρα, στη βιομηχανία, για έργα αντιρρύπανσης.
  • Επιβλήθηκε η χρήση μαζούτ με χαμηλή περιεκτικότητα σε θείο (0,7%), στην περιοχή Αττικής.
  • Νομοθετήθηκαν όροι λειτουργίας και επιτρεπόμενων ορίων εκπομπής, για βιομηχανικούς λέβητες.
  • Διενεργούνται έλεγχοι στη βιομηχανία.

Κεντρική θέρμανση και άλλες εγκαταστάσεις καύσης

  • Νομοθετήθηκαν οι όροι λειτουργίας και τα όρια εκπομπών, για τις σταθερές εστίες καύσης, για τη θέρμανση κτιρίων και νερού, για τη σωστή λειτουργία των λεβητοστασίων.
  • Γίνονται εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του πολίτη, για τα οφέλη που προκύπτουν από τη σωστή λειτουργία των εγκαταστάσεων κεντρικής θέρμανσης.
  • Νομοθετήθηκαν όρια εκπομπών, για την καλή λειτουργία των αρτοποιείων και έγινε αλλαγή στο χρησιμοποιούμενο καύσιμο, από μαζούτ σε πετρέλαιο ντίζελ.

Βελτιστοποίηση της ποιότητας των καυσίμων

  • Με στόχο τη μείωση του μολύβδου στην ατμόσφαιρα, η περιεκτικότητα της μολυβδομένης βενζίνης έγινε 0,15 gr/lt.
  • Η περιεκτικότητα σε θείο, στο μαζούτ που χρησιμοποιείται στο λεκανοπέδιο Αθηνών, μειώθηκε στο 0,7% κατά βάρος.
  • Η περιεκτικότητα σε θείο, στο πετρέλαιο ντίζελ, σε ολόκληρη τη χώρα μειώθηκε στο 0,2%.
  • Επιβλήθηκε η χρήση ειδικού ντίζελ, για την κίνηση των λεωφορείων.
  • Έγινε διαχωρισμός του ντίζελ σε δύο τύπους, κίνησης - θέρμανσης, με σκοπό τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
  • Παράγεται βενζίνη, χωρίς μόλυβδο, που διατίθεται από επαρκή αριθμό πρατηρίων, σε όλη τη χώρα.
  • Γίνονται έλεγχοι τήρησης των προδιαγραφών όλων των τύπων καυσίμων, με δειγματοληψίες και εργαστηριακές αναλύσεις, έτσι ώστε να καλύπτονται η διάθεση, η διακίνηση, η εμπορία και η χρήση.
  • Μειώθηκε η περιεκτικότητα της βενζίνης σε βενζόλιο.

Αυτοκίνητα

  • Προωθήθηκαν "καθαρά" αυτοκίνητα (αντιρρυπαντικής τεχνολογίας).
  • Αντικαταστάθηκαν τα πετρελαιοκίνητα ΤΑΞΙ.
  • Ελέγχονται τα οχήματα, από τα Κέντρα Τεχνικού Ελέγχου Οχημάτων (ΚΤΕΟ).
  • Καθιερώθηκε ο περιοδικός τεχνικός έλεγχος οδικών οχημάτων.
  • Διενεργούνται έλεγχοι των εκπομπών καυσαερίων των οχημάτων, στο δρόμο.
  • Εφαρμόζεται η κάρτα ελέγχου καυσαερίων, για όλα τα οχήματα.

Λειτουργία της πόλης

  • Κατασκευάζονται ανισόπεδοι κόμβοι, διαπλατύνονται οδοί.
  • Καθιερώθηκαν λεωφορειόδρομοι, για τη διευκόλυνση της κυκλοφορίας των μέσων μαζικής μεταφοράς.
  • Επιβλήθηκαν μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας των οχημάτων, στο κέντρο της Αθήνας (μικρός δακτύλιος).
  • Αναβαθμίστηκε το Εμπορικό Τρίγωνο της Αθήνας (πεζοδρομήσεις, απαγόρευση της κυκλοφορίας οχημάτων).
  • Δρομολογήθηκαν "MINI-BUS" στο Εμπορικό κέντρο, για εξυπηρέτηση των κατοίκων και των επισκεπτών. Τα δρομολόγια των "MINI-BUS" συνδέονται με το σύνολο των αφετηριών ή στάσεων των άλλων λεωφορειακών γραμμών.
  • Κατασκευάζονται χώροι στάθμευσης. Ελέγχεται η στάθμευση στο κέντρο και σε βασικούς δρόμους.
  • Προχώρησε η εγκατάσταση αυτόματου συστήματος σηματοδότησης.
  • Κατασκευάστηκε το ΜΕΤΡΟ και επεκτείνεται.
  • Έγινε η ανανέωση του στόλου των αστικών λεωφορείων.
  • Μετακινήθηκαν οι περισσότερες αφετηρίες αστικών λεωφορείων, εκτός κέντρου πόλης.
  • Εφαρμόζεται κλιμακωτό ωράριο, στην έναρξη λειτουργίας των διαφόρων αστικών δραστηριοτήτων.

Επεισόδια ρύπανσης
Σε περίπτωση επεισοδίου ατμοσφαιρικής ρύπανσης και για την αντιμετώπισή του, ισχύει ένα σύστημα λήψης έκτακτων μέτρων, που, ανάλογα με το πρόβλημα, είναι δυνατόν να περιλαμβάνει:
Μέτρα για τη βιομηχανία

  • Μείωση της κατανάλωσης καυσίμων των βιομηχανιών και αντίστοιχη μείωση της παραγωγής τους.
  • Απαγόρευση λειτουργίας ή περιοδική διακοπή ορισμένων βιομηχανιών.
Μέτρα για τα αυτοκίνητα
  • Απαγόρευση (μικρός ή μεγάλος δακτύλιος) της κυκλοφορίας των Ι.Χ. αυτοκινήτων και ΤΑΞΙ, ανάλογα με την ένταση του προβλήματος.
Μέτρα για τη θέρμανση κτιρίων
  • Απαγόρευση ή επιβολή περιορισμών στη κεντρική θέρμανση δημοσίων κτιρίων και χώρων.
Λοιποί περιορισμοί
  • Απαγόρευση κάθε είδους ανοικτής φωτιάς.
  • Διακοπή λειτουργίας αποτεφρωτικών κλιβάνων, σε νοσηλευτικά ιδρύματα.
  • Διακοπή, σε μεγάλη κλίμακα, οικοδομικών και χωματουργικών εργασιών.
  • Μείωση ή κλιμάκωση του ωραρίου εργασίας.
  • Περιορισμός λειτουργίας Δημοσίων Υπηρεσιών, Οργανισμών και Τραπεζών.
  • Επιβολή υποχρέωσης χρησιμοποίησης ορισμένου τύπου καυσίμων, από ορισμένες κατηγορίες Καταναλωτών.

Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς οι πολίτες, για να βοηθήσουμε τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης;

Είδαμε προηγουμένως τα μέτρα που λαμβάνει το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Τα μέτρα αυτά, ωστόσο, δεν έχουν κανένα νόημα, χωρίς την κατανόηση και την ενεργή συμμετοχή κάθε πολίτη, στην καταπολέμηση αυτού του προβλήματος. Όλοι μας θα θέλαμε ένα όμορφο, καθαρό και υγιές περιβάλλον για να ζούμε. Να, λοιπόν, ορισμένες απλές συμβουλές, που βοηθούν προς αυτή την κατεύθυνση:

Από τη στιγμή που το αυτοκίνητο είναι η σημαντικότερη πηγή της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η οδική μας συμπεριφορά και η συντήρηση που κάνουμε στο αυτοκίνητό μας, είτε επιδεινώνουν το πρόβλημα, είτε συνεισφέρουν στη λύση του.

Χρήσιμες συμβουλές προς τους οδηγούς:

  • Προγραμματίζουμε και οργανώνουμε, εκ των προτέρων, τις διαδρομές μας. Χρησιμοποιούμε το αυτοκίνητο όσο το δυνατό λιγότερο. Συνδυάζουμε μερικές δουλειές μας, με μια μόνο διαδρομή. Αποφεύγουμε τη μετακίνησή μας σε περιόδους κυκλοφοριακής αιχμής, όπου με το συνεχές σταμάτημα και ξεκίνημα όχι μόνο σπαταλάμε βενζίνη αλλά και φθείρουμε το όχημά μας και τον κινητήρα του. Προσπαθούμε να περπατάμε ή να πηγαίνουμε με το ποδήλατο, σε μικρές κοντινές διαδρομές. Ας μην ξεχνάμε ότι μια μικρή μετακίνηση μπορεί να γίνει μεγάλη, όση ώρα ψάχνουμε να παρκάρουμε.
  • Αποφεύγουμε να μετακινούμαστε μόνοι μας. Μεταφέρουμε, με το αυτοκίνητό μας και άλλα άτομα (φίλους, συγγενείς, συναδέλφους, γείτονες), οι οποίοι πηγαίνουν προς την ίδια κατεύθυνση. Ως εργοδότες, ενθαρρύνουμε αυτή τη μορφή συναδελφικής μετακίνησης και ως εργαζόμενοι αναλαμβάνουμε πρωτοβουλία να μοιραζόμαστε εναλλάξ, τη μεταφορά μας, με συναδέλφους, που κατοικούν κοντά σε εμάς. Ας χρησιμοποιούμε τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Γλιτώνουμε το χρόνο και την ταλαιπωρία του παρκαρίσματος.
  • Όταν οδηγούμε, έξω από την πόλη, οδηγούμε με την οικονομική ταχύτητα. Σε κανονικές συνθήκες κυκλοφορίας, στα περισσότερα αυτοκίνητα, ο κινητήρας δουλεύει οικονομικότερα σε ταχύτητες από 70 έως 100 Km/hr. Χαμηλότερες ή υψηλότερες ταχύτητες δεν είναι τόσο οικονομικές. Επίσης, αν οδηγούμε με 90 αντί με 110 Km/hr σε αυτοκινητόδρομο, αυξάνουμε τα συνολικά χιλιόμετρα που μπορούμε να διανύσουμε, με την ίδια ποσότητα καυσίμου, κατά 15 % περίπου, ανάλογα βέβαια με τον τύπο του αυτοκινήτου που διαθέτουμε.
  • Οδηγούμε με σταθερή ταχύτητα. Είναι οικονομικότερο να κινούμαστε με ομαλή ταχύτητα, από το να επιταχύνουμε και να επιβραδύνουμε συνεχώς. Αυτό ισχύει και εντός και εκτός πόλης.
  • Σταματάμε και ξεκινάμε ομαλά. Η σταδιακή επιτάχυνση μειώνει την κατανάλωση καυσίμου. Ας χρησιμοποιούμε τη φόρα (ορμή) του αυτοκινήτου και όχι το καύσιμο, όταν θέλουμε να προσεγγίσουμε μια στάση (διόδια, χώρο στάθμευσης, κ.λπ.).
  • Ας ταξιδεύουμε, όσο το δυνατόν, με λιγότερο βάρος. Όσο περισσότερο βάρος μεταφέρει ένα αυτοκίνητο τόσο περισσότερο καύσιμο καταναλώνει. Ας αφαιρέσουμε άχρηστα και ξεχασμένα αντικείμενα, από το πορτ - μπαγκάζ.
  • Ας ακολουθούμε πιστά, το εγχειρίδιο οδηγιών του κατασκευαστή του αυτοκινήτου μας. Εκεί, θα βρούμε τι είδος βενζίνη και λάδι πρέπει να χρησιμοποιούμε, πότε να αλλάζουμε ταχύτητα, και πολλές άλλες χρήσιμες συμβουλές, για να μεγιστοποιήσουμε την απόδοση του κινητήρα μας, με το μικρότερο οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος.

Κάνουμε τα απαραίτητα σέρβις

  • Δεν αφαιρούμε, ούτε τροποποιούμε το σύστημα του καταλύτη του αυτοκινήτου μας. Αλλάζουμε τον καταλύτη, όταν ολοκληρώσει το χρόνο ζωής του. Προμηθευόμαστε την κάρτα καυσαερίων και κάνουμε τακτικούς ελέγχους των εκπομπών του αυτοκινήτου μας. Αν δεν τηρούμε τα παραπάνω, απελευθερώνουμε στην ατμόσφαιρα πολύ βλαβερές και επικίνδυνες ουσίες.
  • Δεν παραγεμίζουμε το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου μας. Ακόμα και αν δε χυθεί βενζίνη, εξωτερικά, οι ατμοί, που διαφεύγουν, αντιδρούν με τα οξείδια του αζώτου και την ηλιακή ακτινοβολία, δημιουργώντας το νέφος. Γενικά, η απελευθέρωση ατμών βενζίνης, στην ατμόσφαιρα, βλάπτει την υγεία μας και το περιβάλλον.
  • Ρυθμίζουμε τη μηχανή, ανά τακτά χρονικά διαστήματα και κάνουμε τα απαραίτητα σέρβις, σύμφωνα με το εγχειρίδιο του κατασκευαστή. Με αυτόν τον τρόπο, κάνουμε οικονομία καυσίμου και επιτυγχάνουμε καλύτερες επιδόσεις. Δυσκολία στην εκκίνηση και σπατάλη καυσίμου προκαλούν, επίσης, τα φθαρμένα μπουζί, τα βρώμικα καρμπυρατέρ, τα βουλωμένα φίλτρα αέρα.
  • Ας σιγουρευτούμε ότι τα λάστιχά μας έχουν σωστή πίεση και είναι ζυγοσταθμισμένα. Μπορούμε έτσι, να εξοικονομήσουμε μέχρι και μισό χιλιόμετρο, ανά λίτρο βενζίνης, ή 10% στην κατανάλωση καυσίμου. Επίσης, τα radial λαστιχα συνεισφέρουν λιγότερο, στην αύξηση των συγκεντρώσεων σωματιδίων, από ό,τι τα κοινά ελαστικά.

Διατηρούμε τα φίλτρα και τον καταλυτικό μετατροπέα του αυτοκινήτου μας σε καλή κατάσταση.

  • Αν έχουμε κλιματισμό στο αυτοκίνητό μας τον χρησιμοποιούμε, με σύνεση. Είναι γνωστό ότι, όταν χρησιμοποιούμε το κλιματιστικό, "πέφτει" η απόδοση της μηχανής και έχουμε αύξηση της κατανάλωσης καυσίμου, μέχρι και 20%. Στις μέρες που δεν κάνει πάρα πολύ ζέστη, είναι καλύτερο να έχουμε ανοικτό το παράθυρο. Απευθυνόμαστε, αμέσως, σε κατάλληλο συνεργείο, όταν διαπιστώνουμε διαρροή υγρών από το κλιματιστικό σύστημα.

Μειώνουμε τη ρύπανση και εξοικονομούμε ενέργεια στο σπίτι και στη δουλειά

  • Πρέπει να χρησιμοποιούμε χρώματα και βαφές, που έχουν βάση το νερό (υδροδιαλυτά, υδατικά). Σε μια συνηθισμένη μέρα, ελαιοχρώματα, που στεγνώνουν, απελευθερώνουν συστατικά, που συνεισφέρουν στο νέφος, περισσότερο από όλα τα διυλιστήρια και τα βενζινάδικα της περιοχής. Τα ελαιοχρώματα περιέχουν 3 με 5 φορές περισσότερα τοξικά διαλυτικά, από ό,τι τα πλαστικά υδατοχρώματα. Κλείνουμε τα δοχεία με τα χρώματα καλά. Ένα ανοιχτό δοχείο χρώματος 4 lt μπορεί να εκπέμψει 3.5Χ500 γραμμάρια πτητικών οργανικών ενώσεων (VOCs).
  • Βάφουμε με πινέλα ή ρολά. Τα χρώματα σε σπρέι κάνουν διπλή ζημιά. Το προωθητικό αέριο και όσο χρώμα ξηραίνεται, πριν την επαφή ή χάνει το στόχο, προκαλούν πρόσθετη ρύπανση.
  • Δεν αγοράζουμε προϊόντα που διατίθενται σε μορφή σπρέι. Τα προωθητικά αέρια που χρησιμοποιούν τα αποσμητικά, τα εντομοκτόνα, τα αρώματα κ.λπ. βλάπτουν την ατμόσφαιρα.
  • Δεν σπαταλάμε ηλεκτρική ενέργεια. Η παραγωγή της αποτελεί πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η κατανάλωση ενέργειας ενός μέσου νοικοκυριού, για ένα χρόνο, ισοδυναμεί με την εκπομπή 4.5 τόνων διοξειδίου του άνθρακα (CO2) και άλλων ρύπων στην ατμόσφαιρα, συνεισφέροντας στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και στο νέφος. Στο σπίτι ή στους χώρους εργασίας πρέπει να χρησιμοποιούμε νέας τεχνολογίας λαμπτήρες φθορισμού, που μπορούν να εξοικονομήσουν μέχρι και 157 kW/h. Σβήνουμε τα φώτα και τις συσκευές, όταν δεν χρησιμοποιούνται. Μειώνουμε τη θερμοκρασία στο θερμοσίφωνά μας στους (55οC), γιατί είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής ηλεκτρικής ενέργειας. Αυξάνουμε τη θερμοκρασία στο κλιματιστικό μας μερικούς βαθμούς, το καλοκαίρι και λιγοστεύουμε τη θέρμανση μερικούς βαθμούς, το χειμώνα. Αγοράζουμε υπολογιστές και άλλες συσκευές εφοδιασμένες με σύστημα εξοικονόμησης ενέργειας.
  • Μονώνουμε το σπίτι μας. Όσο λιγότερη ενέργεια ξοδεύουμε για θέρμανση και ψύξη, τόσο λιγότερα χρήματα πληρώνουμε στη Δ.Ε.Η. και τόσο λιγότερη ρύπανση προκαλεί η Δ.Ε.Η., για την παραγωγή της ενέργειας. Αν δεν έχουμε προβλέψει για μόνωση στο εσωτερικό των τοίχων και της οροφής μπορούμε να μονώσουμε πόρτες και παράθυρα, με διάφορα υλικά. Απομονώνουμε, επίσης, δωμάτια που δε χρησιμοποιούμε.
  • Εγκαθιστούμε ηλιακό συλλέκτη (θερμοσίφωνα). Η θέρμανση του νερού και του χώρου καταναλώνει το 50% της ενέργειας ενός σπιτιού. Η ηλιακή ενέργεια μειώνει την κατανάλωση καυσίμων και εξοικονομεί ενέργεια.
  • Ελέγχουμε, πάντα, την κατανάλωση των μηχανοκίνητων συσκευών ή εργαλείων, που πρόκειται να αγοράσουμε και προτιμάμε εκείνα με τη μικρότερη κατανάλωση και τις λιγότερες εκπομπές καυσαερίων.
  • Αποφεύγουμε τις διαρροές καυσίμων ή την απελευθέρωση των ατμών τους, στην ατμόσφαιρα, όταν τροφοδοτούμε μηχανοκίνητες συσκευές.
  • Δεν πετάμε στα σκουπίδια ή στην αποχέτευση βαφές, διαλυτικά ή εντομοκτόνα οικιακής χρήσης.
  • Κλείνουμε καλά, τα δοχεία που περιέχουν απορρυπαντικές ουσίες, χημικά διαλυτικά, χρώματα κ.λπ. και γενικά ουσίες, που εξατμίζονται.
  • Ας μειώσουμε τα απορρίμματά μας. Όταν κάνουμε αγορές προτιμάμε προϊόντα που διαρκούν, ξαναχρησιμοποιούνται και έχουν λιγότερο υλικό συσκευασίας. Το υλικό συσκευασίας καταναλώνει ενέργεια, για να κατασκευασθεί, δημιουργεί τις βλαβερές πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs), για να τυπωθεί και παράγει διοξείδιο του άνθρακα (CO2), όταν καεί. Συμμετέχουμε, ενεργά, στο πρόγραμμα ανακύκλωσης χαρτιού, πλαστικού και αλουμινίου των Δήμων και Κοινοτήτων. Τέτοιες ενέργειες μειώνουν τους ρύπους που θα μπορούσαν να απελευθερωθούν στην ατμόσφαιρα, κατά την παραγωγική διαδικασία ή κατά τη συλλογή και αποκομιδή των απορριμμάτων, την καύση τους ή την απόθεσή τους στις χωματερές. Ζητάμε, επίμονα, από την Πολιτεία να ξεκινήσει την ανακύκλωση ηλεκτρικών στηλών (μπαταρίες).
  • Συμμετέχουμε στις δεντροφυτεύσεις και διαμορφώνουμε ένα τοπίο, με φυτά, γύρω μας, με μικρό περιβαλλοντικό κόστος. Τα δέντρα απελευθερώνουν οξυγόνο στην ατμόσφαιρα, ελαττώνουν τη σκόνη (σωματίδια) και αποσυνθέτουν μερικούς ρυπαντές. Ένα σύνολο 300 δέντρων μπορεί να αντισταθμίσει τη ρύπανση, που παράγει ένας άνθρωπος, σε όλη του τη ζωή. Επιλέγοντας κατάλληλα φυτά, με μικρές ανάγκες σε νερό και φροντίδα, έχουμε εξοικονόμηση πολύτιμων αγαθών (νερού, ενέργειας) και ωφελούμε την ατμόσφαιρα.
  • Προσπαθούμε να μην καπνίζουμε. Βλάπτει την υγεία μας και γεμίζει τους εσωτερικούς χώρους, όπου ζούμε, με βλαβερές χημικές ενώσεις. Το νέφος έχει αμελητέα επίδραση στην υγεία μας, σε σχέση με το τσιγάρο, που καπνίζουμε. Επίσης, το υγρό αναπτήρων που απελευθερώνεται, κατά το γέμισμά τους, είναι πολύ επικίνδυνο. Ας χρησιμοποιούμε αναπτήρες μιας χρήσης. Καλύτερα, όμως, ας κόψουμε το κάπνισμα.
  • Απαιτούμε από το διαχειριστή της πολυκατοικίας να συντηρεί το λέβητα του καλοριφέρ και, αν έχουμε τζάκι, καθαρίζουμε την καμινάδα, τακτικά και ανάβουμε φωτιά, με ξηρά ξύλα.
  • Αν σκοπεύουμε να αγοράσουμε ψυγείο, προτιμούμε νέας τεχνολογίας, χωρίς βλαβερά για την ατμόσφαιρα ψυκτικά υγρά.

Τελικά, μπορούμε να συνεισφέρουμε και εμείς

Πολλές φορές, όταν μιλάνε οι περιβαλλοντολόγοι για τη ρύπανση, αναφέρονται σε εκατομμύρια τόνους ρύπων, που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα. Δεν είναι εύκολο να συσχετίσουμε τέτοιες ποσότητες με τον καπνό που βγάζει η κεντρική θέρμανση της πολυκατοικίας μας ή η εξάτμιση του αυτοκινήτου μας. Ωστόσο, όταν τέτοιες μικρές πηγές προστεθούν σε εκατοντάδες ή χιλιάδες άλλες, τότε το πρόβλημα μεγεθύνεται και αρχίζει να βλάπτει το περιβάλλον και την υγεία μας. Αν, όμως, κάνουμε μια μικρή μόνο προσπάθεια, τότε, σίγουρα, τα οφέλη θα είναι τεράστια, για όλους μας.

Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Μαίου-Ιουνίου 2003

 

 

 

 

 

 

 

Τελευταία ανανέωση ( 05.08.10 )