Οι καταναλωτές στην εποχή του διαδικτύου

te_013.jpgΣτα χρόνια που ζούμε, η ανθρωπότητα βαδίζει προς μια νέα εποχή. Την εποχή που ονομάστηκε 'Κοινωνίας της Πληροφορίας'. Η κοινωνία της πληροφορίας, χαρακτηρίζεται από την τεχνολογική ανάπτυξη, ιδιαίτερα της τεχνολογίας των υπολογιστών, ωστόσο, δεν συνίσταται μόνο από αυτήν. Με μια σειρά αφιερωμάτων και άρθρων, τα 'Καταναλωτικά Βήματα' θα προσπαθήσουν να συμβάλουν στην παρουσίαση των νέων δεδομένων που διαμορφώνονται για τους καταναλωτές στην νέα εποχή.

Η ιδιαίτερη σημασία αυτού του θέματος φαίνεται ουσιαστικά σε πολλές πλευρές της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής του ανθρώπου. Η πολιτικές ανάπτυξης του Διαδικτύου και των δραστηριοτήτων που εμφανίζονται σ'αυτό, οι τεράστιες επενδύσεις στην νέα τεχνολογία και η ανάπτυξη επιχειρηματικής δραστηριότητας στο Διαδίκτυο (παροχή ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλεκτρονικό εμπόριο κλπ), η εισαγωγή του ηλεκτρονικού τρόπου ζωής στον χώρο της εργασίας, της κατοικίας, της διασκέδασης και αλλού, είναι ενδεικτικά του τι συμβαίνει γύρω μας.

Αξίζει να αναφέρουμε την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ηλεκτρονική Ευρώπη - eEurope, που έχει στόχο μέσα στην τετραετία 2000-2003 να αναπτύξει:

1.Φθηνότερο, ταχύτερο, και ασφαλέστερο Internet.

α.Χαμηλότερου κόστους και υψηλότερης ταχύτητας πρόσβαση στο Διαδίκτυο
β.Υψηλότερης ταχύτητας σύνδεση των ερευνητών και των φοιτητών
γ.Ασφαλή δίκτυα και ανάπτυξη των έξυπνων καρτών

2.Επενδύσεις στους ανθρώπους και τις επιτηδειότητές τους

α.Η νεολαία της Ευρώπης στην ψηφιακή εποχή
β.Η εργασία στην οικονομία της γνώσης
γ.Η συμμετοχή για όλους στην οικονομία της γνώσης

3.Κίνητρα για την χρήση του Internet

α.Επιτάχυνση του ηλεκτρονικού εμπορίου
β.On line κυβερνήσεις: ηλεκτρονική πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες
γ.On line παροχή υπηρεσιών υγείας
δ.Ευρωπαϊκό ψηφιακό περιεχόμενο για τα παγκόσμια δίκτυα
ε.Ευφυή συστήματα μεταφοράς

Φαντάζουν ακαταλαβίστικα; Μοιάζουν με ιστορίες επιστημονικής φαντασίας; Δείχνουν μακρινά; Κι όμως, είναι στοιχεία της σημερινής πραγματικότητας, που δημιουργούν νέα δεδομένα για τους καταναλωτές, νέες καλύτερης ποιότητας και χαμηλότερου κόστους υπηρεσίες, αλλά και νέα προβλήματα και κινδύνους.

Ένα ειδικό θέμα, από τα σημαντικότερα της κοινωνίας της πληροφορίας, είναι το Διαδίκτυο (Internet). Ξεκινάμε σήμερα την παρουσίαση κάποιων θεμάτων σχετικά με το πολυσυζητημένο αυτό θέμα, θέλοντας να βοηθήσουμε τους αμύητους να καταλάβουν τα βασικά, και τους πιο ευαίσθητους και συνάμα πιο φανατικούς χρήστες (τους νέους και τα παιδιά) να προσέξουν τις κακοτοπιές.


Η Διαδικτυακή πραγματικότητα σήμερα

Το Internet είναι ένα παγκόσμιο δίκτυο υπολογιστών. Ένα δίκτυο χωρίς κεντρική εξουσία ή κεντρική διαχείριση. Κανένας δεν είναι υπεύθυνος για την λειτουργία του. Υπάρχει επειδή πολλοί οργανισμοί και μεμονωμένα άτομα συμφώνησαν να ανταλλάσσουν πληρο-φορίες με έναν συγκεκριμένο τρόπο, χρησιμοποιώντας μια συγκεκριμένη τεχνολογία. Αυτή η αποκέντρωση και ατομική προσέγγιση είναι που προσδιορίζει το άρωμα και το στυλ του Internet σήμερα.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, το έργο που επιτελείται στο παρα-σκήνιο προκειμένου να υφίσταται και να λειτουργεί το Internet, είναι αόρατο. Για τους εκατομμύρια χρήστες, το Internet είναι απλά κάτι που τους επιτρέπει να μεταφέρουν πληροφορίες κάθε είδους από το ένα μέρος στο άλλο. Και αυτή η ευελιξία είναι εκείνη που προσδίδει στο Internet την τόσο μεγάλη δύναμή του.

Από μια άποψη το Internet είναι απόγονος του τηλεφωνικού δικτύου. Το τηλεφωνικό δίκτυο μεταφέρει πληροφορίες από τόπο σε τόπο με τη μορφή της φωνής ή των κειμένων (fax). Στην περίπτωση του Internet, το 'χαζό' ακουστικό αντικαθίσταται από έναν πιο 'έξυπνο' ηλεκτρονικό υπολογιστή, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανταλλαγή πληροφοριών με την μορφή κειμένου, γραφικών, ήχων, κινούμενης εικόνας (video), λογισμικού, ή κάθε δυνατού συνδυασμού αυτών των μορφών.

Παρακάτω, θα περιγράψουμε τις πιο συνήθεις εφαρμογές του Internet.

Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (email)


Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο είναι η Διαδικτυακή έκδοση της παραδοσιακής ταχυδρομικής υπηρεσίας. Για να χρησιμοποιήσεις το ηλεκτρονικό ταχυδρο-μείο, γράφεις ένα μήνυμα στην οθόνη του υπολογιστή σου, προσθέτεις μια διεύθυνση, το υπογράφεις και μετά το στέλνεις. Σε μερικά λεπτά το μήνυμά σου φθάνει στον προορισμό του. Αν ο ανταποκριτής σου εργάζεται εκείνη την ώρα στον υπολογιστή του και είναι συνδεδεμένος στο Internet, θα ακούσει έναν ήχο ή θα δει ένα σήμα που θα τον ειδοποιεί ότι έχει λάβει αλληλογραφία. Αν δεν είναι συνδεδεμένος με το Internet, τότε το μήνυμά του θα περιμένει σε κάποιον άλλο υπολογιστή, συνήθως στην πόλη της κατοικίας του, μέχρι να ανοίξει τον υπολογιστή του και να συνδεθεί στο Διαδίκτυο.

Με την τρέχουσα τεχνολογία, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο είναι πιο κατάλληλο για την αποστολή κυρίως μηνυμάτων κειμένου. Μπορεί βέβαια να στείλει κανείς και άλλα είδη πληροφορίας, όπως φωτογραφίες, κινούμενη εικόνα (video), ήχο, ωστόσο, αυτό είναι μια ενοχλητική και αργή διαδικασία, ιδιαίτερα για τους οικιακούς χρήστες που έχουν αργές συνδέσεις.

Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο δεν έχει την αμεσότητα ενός τηλεφωνήματος, όμως είναι πιο αυθόρμητο από μια γραπτή επιστολή. Είναι ένα εξαιρετικό μέσο για την ανταλλαγή μηνυμάτων μεταξύ φίλων και συγγενών που ζουν σε κάποια απόσταση μεταξύ τους.

Ο παγκόσμιος ιστός (WWW)

Ο παγκόσμιος ιστός είναι ο χώρος στο Διαδίκτυο όπου ο καθένα μπορεί να αναρτήσει μια πινακίδα που να λέει 'Να τι κάνω, τι με ενδιαφέρει, τι μπορώ να σας πουλήσω ...'

Σήμερα, ο παγκόσμιος ιστός είναι μια εξαιρετικά ογκώδης συλλογή πληροφοριών και περιλαμβάνει ειδήσεις, πληροφορίες και γνώση σε όποιο θέμα μπορεί να σκεφτεί κανείς.

Οι πινακίδες αυτές είναι γνωστές ως 'τόποι' ή 'ιστοχώροι' (sites, websites). Κάθε οθόνη με πληροφορίες που εμφανίζεται στον υπολογιστή σας είναι γνωστή σαν 'σελίδα'.

Ένας ιστιοχώρος μπορεί να περιλαμβάνει κείμενα, εικόνες, ήχους και κινούμενα σχέδια. Επίσης περιέχει συνδέσμους (links) - δηλαδή λέξεις που συνήθως είναι χρωματισμένες - που μπορούν να σε οδηγήσουν στις σχετικές πληροφορίες, είτε σε τμήμα του ιδίου ή σε έναν τελείως διαφορετικό ισόχωρο. Μπορεί να ακολουθήσει κανείς αυτούς τους συνδέσμους (περιήγηση ή surfing) και να καταλήξει σε ένα ιστοχώρο τελείως διαφορετικό από αυτόν που ξεκίνησε.

Οι χρήστες του παγκόσμιου ιστού έχουν πρακτικά τρεις επιλογές. Μπορούν να εξερευνήσουν τον παγκόσμιο ιστό στην τύχη, να αποφασίσουν τι θέλουν και να το αναζητήσουν ή να αναρτήσουν δικές τους σελίδες στο Internet.

Οι τυχαίες εξερευνήσεις γίνονται κυρίως για διασκέδαση. Μερικές φορές τα αποτελέσματα είναι συναρπαστικά και εκπλήσσουν, άλλες φορές ο 'ταξιδιώτης' απλά χάνει τον χρόνο του. Πολλοί ιστοχώροι είναι δημιουργίες ικανότατων ερασιτεχνών που θέλουν να δημοσιοποιήσουν τα ενδιαφέροντά τους. Σαν αποτέλεσμα ο παγκόσμιος ιστός είναι αχανής και η ποιότητα του περιεχομένου του ποικίλλει πολύ.

Για να βρει κανείς κάποια συγκεκριμένη πληροφορία πρέπει να χρησιμοποιήσει μια μηχανή αναζήτησης. Οι μηχανές αυτές, είναι στην πραγματικότητα κατάλληλα προγράμματα που τρέχουν στο Διαδίκτυο, ερευνούν αυτόματα τον παγκόσμιο ιστό και δημιουργούν συνοπτικούς 'πίνακες περιεχομένων'. Θα τις βρείτε συνήθως σε ειδικούς ιστοτόπους και μπορούν να σας βοηθήσουν στην αναζήτηση πληροφοριών με κριτήρια κάποιες λέξεις - πχ 'καταναλωτής'. Το αποτέλεσμα της αναζήτησης είναι ένας κατάλογος ιστοχώρων που βρέθηκε να φιλοξενούν κείμενα που περιλαμβάνουν αυτή την ζητούμενη λέξη. Είναι πρακτικά αδύνατο να αναζητήσει κανείς πληροφορίες στον παγκόσμιο ιστό χωρίς αυτές τις μηχανές. Ωστόσο πρέπει να σημειωθεί ότι δεν είναι ιδιαίτερα 'έξυπνες', αφού, σε κάποια ερωτήματα, είναι πιθανό να αποδώσουν καταλόγους με εκατοντάδες ή ακόμη και χιλιάδες εγγραφές, ελάχιστες από τις οποίες θα είναι τελικά χρήσιμες.

Το να δημιουργήσει κανείς δικές του σελίδες στον παγκόσμιο ιστό είναι ιδιαίτερα απλό. Το λογισμικό που χρησιμοποιείται γι' αυτή την εργασία είναι ευρύτατα διαθέσιμο και πολλές φορές δωρεάν, είναι δε σχετικά εύκολο στη χρήση. Από την άλλη πλευρά, η αγορά χώρου στο Internet για την αποθήκευση των σελίδων αυτών δεν είναι πάντοτε ακριβή. Εκείνο που συνήθως λείπει είναι το ταλέντο. Κάποιες ερασιτεχνικές σελίδες είναι ανιαρές στην σύλληψη και μέτριες στην πραγματοποίηση. Άλλες είναι πραγματικά υπέροχες και μερικές φορές πολύ καλύτερες από πολλών επαγγελματικών δημιουργών.

Η on line επικοινωνία (Internet Chat- Netmeeting)

Η on line επικοινωνία στο Internet είναι η δυνατότητα που παρέχει αυτή η τεχνολογία για την πραγματοποίηση 'ζωντανών' συζητήσεων με χρήστες του Διαδικτύου σε άλλα μέρη του κόσμου. Αυτή η επικοινωνία πραγματοποιείται με διάφορες μορφές.

Ζωντανές συζητήσεις με την χρήση του πληκτρολογίου. Οι χρήστες πληκτρολογούν τα 'λόγια' τους ο ένας μετά τον άλλο. Αυτή η συζήτηση εμφανίζεται στην οθόνη του υπολογιστή κάθε χρήστη, δημιουργώντας διάλογους που στην πράξη μπορεί να κρατήσουν από λίγα λεπτά μέχρι και μερικές ώρες. Πολλές χιλιάδες συζητήσεις αυτού του τύπου πραγμα-τοποιούνται κάθε στιγμή στον κόσμο και κάθε μια από αυτές μπορεί να περιλαμβάνει δύο συνομιλητές ή πολύ περισσότερους. Δεν υπάρχει κάποιο πρακτικό όριο στον αριθμό των συζητητών, αν και όσο μεγαλώνει αυτός ο αριθμός τόσο η συζήτηση γίνεται πιο συγκεχυμένη. Οι συζητήσεις γίνονται σε ειδικές περιοχές, που μπορεί να έχουν κάποιο όνομα σχετικό με το θέμα γύρω από το οποίο στρέφονται.

Με την χρήση της τεχνολογίας των πολυμέσων, ένα μικρόφωνο, ένα μεγάφωνο και, για τους πιο απαιτητικούς, μία μικρή τηλεοπτική κάμερα, μπορούν να συμπληρώσουν τον βασικό εξοπλισμό του χρήστη που θα επιθυμούσε να έχει επικοινωνία εικονοτηλεφωνίας στις on line συζητήσεις του. Έτσι μπορείς να συνομιλήσεις με άλλους χρήστες, περίπου όπως με το κλασσικό τηλέφωνο, και σε κάποιες περιπτώσεις ακόμα και να τους δεις. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που επικοινωνούν τακτικά μ' αυτό τον τρόπο, με συγγενικά ή φιλικά τους πρόσωπα σε μεγάλες αποστάσεις. Το κόστος αυτής της επικοινωνίας είναι ουσιαστικά όσο το κόστος της σύνδεσης και της χρήσης του Διαδικτύου, δηλαδή πρακτικά πολύ χαμηλότερο από το κόστος ενός αστικού τηλεφωνήματος. Μη πιστέψετε πάντως ότι τα πράγματα είναι τόσο ιδανικά. Ενώ η επικοινωνία με chat (πληκτρολόγηση) είναι σχετικά άνετη, οι συνομιλίες με το μικρόφωνο και πολύ περισσότερο η εικονοτητεφωνία στο Διαδίκτυο, προϋπο-θέτουν συνδέσεις με υψηλές ταχύτητες, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να διαθέτετε κάποια ψηφιακή σύνδεση (πχ ISDN) που φυσικά σημαίνει και υψηλότερο κόστος.

Για τους χρήστες που θα συνδεθούν για πρώτη φορά στους χώρους επικοινωνίας του Διαδικτύου, η πρώτη αίσθηση είναι ένα τουλάχιστον ελαφρύ σοκ. Ένας άλλος κόσμος, μια άλλη κοινωνία, με τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, παρουσιάζεται ξαφνικά μπροστά τους, όπου ο χώρος δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερη σημασία (αφού οι συνομιλητές μπορεί να βρίσκονται διάσπαρτοι στις τρεις άκρες του πλανήτη).

Η μεταφορά αρχείων (FTP)

Η μεταφορά αρχείων είναι μια υπηρεσία που επιτρέπει την αποστολή και λήψη ηλεκτρονικών αρχείων, δηλαδή αρχείων που περιέχουν ψηφιοποιημένη πληροφορία όπως πχ ένα αρχείο κειμένου, δεδομένων, εικόνας, κινούμενου σχεδίου (animation), ήχου, τηλεοπτικής εικόνας (video) κλπ. Στην πράξη, κάθε τι που μπορεί να ψηφιοποιηθεί και αποθηκευτεί στον ηλεκτρονικό υπολογιστή είναι δυνατό να μεταφερθεί από τον ένα υπολογιστή στον άλλο, μέσω του Internet, όσο μακριά και αν βρίσκονται μεταξύ τους. Ο μόνος πρακτικός περιορισμός στην μεταφορά αρχείων είναι ουσιαστικά η χωρητικότητα του μέσου επικοινωνίας, δηλαδή η ταχύτητα της σύνδεσης των χρηστών στο Διαδίκτυο, σε σύγκριση με τον όγκο του αρχείου που πρέπει να μεταφερθεί. Χαμηλής ταχύτητας συνδέσεις, όπως οι συνήθεις οικιακές συνδέσεις, μπορούν να μεταφέρουν αξιοπρεπώς μικρά αρχεία κειμένου (μέχρι μερικές δεκάδες σελίδες κειμένου). Για τις πιο απαιτητικές εφαρμογές, όπως πχ τα αρχεία πολυμέσων, οι συνδέσεις πρέπει να είναι κατά κανόνα ψηφιακές και υψηλών ταχυτήτων.

Με την υπηρεσία μεταφοράς αρχείων, ο χρήστης του Internet μπορεί να 'κατεβάσει' (download) στον υπολογιστή του πληροφορίες που θα αναζητήσει και εντοπίσει στο Διαδίκτυο. Πολύ συχνά, οι εταιρίες παραγωγής λογισμικού διανέμουν τις νέες εκδόσεις των προγραμμάτων τους μέσω του Διαδικτύου, επιτρέποντας τους πελάτες τους να 'κατεβάσουν' τις εκδόσεις αυτές απ' ευθείας από τις Ιστοσελίδες της εταιρίας, παρέχοντας ουσιαστικά άμεσες και χαμηλού κόστους υπηρεσίες. Το FTP ουσιαστικά 'επεκτείνει' τον αποθηκευτικό χώρο του ηλεκτρονικού υπολογιστή ενός χρήση περιλαμβάνοντας ουσιαστικά όλο το Internet. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί κάποιος να έχει πρόσβαση σε αρχεία ηλεκτρονικών υπολογιστών που βρίσκονται στην άλλη άκρη του κόσμου ή στο διπλανό κτίριο, με τον ίδιο περίπου τρόπο.

Πόσο κοστίζει

Για τους οικιακούς χρήστες, υπάρχουν δύο παράγοντες κόστους για την χρήση του Internet. Ο πρώτος αφορά το κόστος του παροχέα υπηρεσιών Internet (ISP) που δίνει την δυνατότητα σύνδεσης με το παγκόσμιο δίκτυο. Αυτό συνήθως είναι μια σταθερή μηνιαία χρέωση, ή μια χρέωση που εξαρτάται από τον χρόνο που περνάει κάποιος συνδεδεμένος στο Internet, ή ένας συνδυασμός αυτών των δύο. Ο δεύτερος παράγοντας κόστους αφορά στο κόστος των τηλεφωνημάτων μέσω των οποίων πραγματοποιείται η σύνδεση στο Internet. Δεδομένου ότι κατά κανόνα η σύνδεση στο Internet γίνεται με αστική σύνδεση, το τηλεπικοινωνιακό κόστος είναι λογικό. Οι χρήστες του Internet στην χώρα μας έχουν την τύχη να χρεώνονται για το τηλεπικοινωνιακό κόστος της σύνδεσής τους, λιγότερο από όσο χρέωνε και κάποιος για ένα συνηθισμένο τηλεφώνημα. Ωστόσο, κάποια εκπαιδευτικά ιδρύματα, οργανισμοί ή επιχειρήσεις διαθέτουν τα δικά τους δίκτυα Internet και επιτρέπουν την δωρεάν σύνδεση των σπουδαστών ή των εργαζομένων σ' αυτά.

Έχοντας εξασφαλίσει την σύνδεση στο Διαδίκτυο, πρέπει να θεωρείτε ότι το κόστος των υπόλοιπων υπηρεσιών είναι συνήθως συνάρτηση μόνο του χρόνου σύνδεσης, δηλαδή του κόστους της τηλεφωνικής επικοινωνίας που εξυπηρετεί την σύνδεση. Στην χώρα μας, η περιήγηση στον παγκόσμιο ιστό, η αποστολή και λήψη αρχείων, η ηλεκτρονική αλληλογραφία και η on line επικοινωνία, πέρα από το κόστος σύνδεσης στο Διαδίκτυο (που ποικίλει από παροχέα σε παροχέα) στοιχίζει στον οικιακό χρήστη λίγο περισσότερο από δύο δραχμές ανά λεπτό την ημέρα και μειώνεται στο μισό κατά την διάρκεια της νύχτας.

Επίλογος
Σχεδόν όλες οι μεγάλες εταιρίες, τα ιδρύματα και οι οργανισμοί έχουν τους δικούς τους ιστοτόπους στο Διαδίκτυο, και ο αριθμός των τόπων αυξάνει με εκθετικούς ρυθμούς. Η τεχνολογία του Internet και του παγκόσμιου ιστού αναπτύσσεται επίσης ταχύτατα. Σήμερα, ο παγκόσμιος ιστός μοιάζει λίγο ή πολύ με ένα ηλεκτρονικό περιοδικό - περιορίζεται δηλαδή σε κείμενα, εικόνες και κάποια κινούμενα σχέδια. Αλλά μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια θα αρχίσει να μετατρέπεται σε ένα δυναμικό μέσο χρήσιμο για την επικοινωνία, την εκπαίδευση, τη διασκέδαση, την οικονομία και όλες τις άλλες πλευρές της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Οι σημερινοί χρήστες του Διαδικτύου δεν είναι πολλοί. Το ποσοστό χρήσης του Διαδικτύου στην χώρα μας είναι της τάξης του 7%, δηλαδή περίπου 700.000 άτομα. Σε πιο αναπτυγμένες χώρες το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 20-30%. Εκείνο πάντως που έχει σημασία είναι ότι το Διαδίκτυο αναπτύσσεται ταχύτατα. Και με την ταχύτητα που αναπτύσσεται γίνεται σαφές ότι πολύ γρήγορα θα γίνει τμήμα της ζωής των περισσότερων ανθρώπων του ανεπτυγμένου κόσμου.
Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Δεκεμβρίου 2000

Συνδεδεμένοι χρήστες

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 201 επισκέπτες και κανένα μέλος