Γονιδιακά Τρόφιμα: Επιστήμη ή Παραφροσύνη

fo_157.jpgΟι γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες αναπτύσσονται από μία επαναστατική τεχνολογία σπόρων που έχει υιοθετηθεί από τους γεωργούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, την Αργεντινή και αλλού. Δέκα χρόνια πριν, δεν αναπτύσσονταν εμπορικά τροποποιημένες καλλιέργειες και δεν υπήρχαν καθόλου γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα. Σήμερα τα ΓΤ συστατικά χρησιμοποιούνται στις ζωοτροφές και στα τρόφιμα που εμπορεύονται, επεξεργάζονται, παράγονται μαζικά, πωλούνται και καταναλώνονται σε όλον τον κόσμο.

Οι ολιγάριθμες πολυεθνικές που αναπτύσσουν, πατεντάρουν και πουλούν τους ΓΤ σπόρους έχουν κατευθύνει τις εντατικές προσπάθειες μάρκετινγκ στους γεωργούς. Οι υποσχέσεις για μεγαλύτερες σοδειές με λιγότερα παρασιτοκτόνα και ζιζανιοκτόνα έφεραν εικοσαπλάσια αύξηση στις πωλήσεις των ΓΤ σπόρων από το 1995 έως το 1998, σύμφωνα με το Rural Advancement Foundation International. Τα κέρδη για τους γεωργούς είναι μόνο ένα βραχυπρόθεσμο κέρδος. Τα εταιρικά κέρδη είναι ένα άλλο πλεονέκτημα. Σύμφωνα με τους επενδυτές και τους ιδιοκτήτες των ευρεσιτεχνιών αυτών των μαγικών σπόρων, αφού λύσουν κάποια μικροπροβλήματα στο σύστημα, η γενετική τροποποίηση θα ξεκλειδώσει τα βιοχημικά κλειδιά για την αντιμετώπιση της πείνας που υπάρχει στον κόσμο.

Οι περισσότερες κυβερνήσεις έχουν καλωσορίσει την βιοτεχνολογική ανάπτυξη και το όραμα για μία τεχνολογική λύση στα δύο από τα πιο δυσεπίλυτα προβλήματα του κόσμου. Εκτός από ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, οι νομοθέτες έχουν συναινέσει στις απορρυθμιστικές συστάσεις της βιοτεχνολογικής ομάδας, της οποίας την ισχυρή επιρροή έδειξαν μικρό ενδιαφέρον για αντίδραση. Οι επιστημονικές καινοτομίες έχουν ξεπεράσει την ικανότητα των νομοθετών να προβλέπουν τις αντίξοες επιδράσεις της νέας τεχνολογίας πάνω στην υγεία και το περιβάλλον.

Και έτσι τα ΓΤ τρόφιμα έχουν διεισδύσει στην αγορά με βάναυσο τρόπο - παρά τις μη πλήρεις επιστημονικές γνώσεις για το πώς λειτουργεί η γενετική τροποποίηση. Παρά τις συγκεκριμένες, αλλά μη προβλεπόμενες, επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία, παρά την έλλειψη επαρκών μηχανισμών για να παρακολουθούν τις επιπτώσεις στην υγεία. Ούτε έχει δοθεί μεγάλη προσοχή στην εκπαίδευση των καταναλωτών, αφού αυτά τα 'σχεδιαζόμενα' γονίδια δεν τους προσφέρουν πολλά. Έτσι, παρά τα διεθνή νομοθετημένα δικαιώματα προστασίας των καταναλωτών, ήδη σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες - το δικαίωμα των καταναλωτών να γνωρίζουν και να επιλέγουν τις ΓΤ τροφές έχει αγνοηθεί σε μεγάλο βαθμό.

Ενώ πολλές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις είναι ακόμα άγνωστες, κανένας δεν έχει ακόμα δείξει ότι τα ΓΤ τρόφιμα που είναι στην αγορά είναι επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία ή ότι η επιρροή τους στο περιβάλλον δεν είναι περιορισμένη και υπό έλεγχο. "Ποιος μπορεί να είναι απολύτως σίγουρος ότι αυτά τα προϊόντα δεν θα έχουν κάποια κακή επίπτωση στα ζώα ή στα φυτά ή στο περιβάλλον;" γράφει ο Floyd Norris στους New York Times. "Ρωτήστε , με αυτόν τον τρόπο, και η απάντηση είναι ότι κανένας δεν μπορεί. Ρωτήστε αν οι προφανείς μικροί κίνδυνοι αντισταθμίζουν τα πιθανά οφέλη - στη διατροφή και στη μείωση των παρασιτοκτόνων, εκτός των άλλων - και θα έχετε διαφορετική απάντηση".

Σχέση κινδύνων - πλεονεκτημάτων; το ερώτημα είναι λογικό. Αλλά όπου οι ΓΤ καλλιέργειες και τρόφιμα αντιμετωπίζονται σαν συμβατικές, η γνώμη του κοινού δεν λαμβάνεται υπόψη. Με την άρνηση να διαχωριστούν τα ΓΤ προϊόντα από τα μη ΓΤ προϊόντα - και αντιμετωπίζοντας τους απρόθυμους καταναλωτές σαν απείθαρχα παιδιά που δεν γνωρίζουν ποιες τροφές είναι καλές γι'αυτά - οι παραγωγοί τροφίμων δημιούργησαν ένα τέρας που γύρισε εναντίον τους. Τοποθετήστε αυτό το τέρας σε ένα ράφι του σούπερ μάρκετ και οι άνθρωποι που ενδιαφέρονται για το τι βάζουν στο πιάτο τους, θα το σκεφτούν δύο φορές προτού φτάσουν στο ταμείο - ειδικά στην Ευρώπη όπου τα πρόσφατα γεγονότα προκάλεσαν τη σφαγή και καταστροφή βουνών βοδινού κρέατος, πουλερικών και άλλων γαλακτοκομικών.

Δύσκολο να το δεχτεί κανείς: Κίνδυνοι για την Υγεία

Οι κύριες αιτίες ανησυχίας για την ανθρώπινη υγεία από τα ΓΤ τρόφιμα είναι οι αλλεργικές αντιδράσεις, αντοχή στα αντιβιοτικά και η πιθανότητα για καινούριες ή πιο δραστικές τοξίνες στα τρόφιμα.

Αλλεργίες από Τρόφιμα

Η γενετική τροποποίηση μπορεί να μεταφέρει αλλεργίες από τρόφιμα που οι άνθρωποι γνωρίζουν ότι προκαλούν αλλεργίες, σε τρόφιμα που νομίζουν ότι είναι ασφαλή. Η σόγια που είχε τροποποιηθεί με γονίδια από βραζιλιάνικα καρύδια αποσύρθηκε το 1996 όταν οι έλεγχοι έδειξαν ότι θα μπορούσε να προκαλέσει μοιραίες αντιδράσεις σε άτομα που είχαν προδιάθεση προς τις αλλεργίες. Περίπου το 2% των ενηλίκων και 8% των παιδιών έχουν πραγματικές αλλεργίες στα τρόφιμα και περίπου το ένα τέταρτο όλων των ανθρώπων έχουν αντιδράσει σε κάποια τροφή. Η άρνηση σήμανσης των ΓΤ τροφίμων σημαίνει ότι οι άνθρωποι με αλλεργίες δεν θα μπορούν να γνωρίζουν ότι πιθανόν να τρώνε επικίνδυνες τροφές ή, στην περίπτωση προβλημάτων, ποιο ήταν το υπεύθυνο συστατικό.

Αντίσταση στα Αντιβιοτικά

Η Βρετανική Ιατρική Εταιρεία έχει αποκαλέσει τον κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία από την αντίσταση στα αντιβιοτικά (που αναπτύσσεται σε μικροοργανισμούς) μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε κατά τον 21ο αιώνα. Παρόλο που η χρήση γονιδίων που προκαλούν αντίσταση στα αντιβιοτικά ως σημαντών έχει εξαλειφθεί, αυτά υπάρχουν ήδη σε πολλά ΓΤ τρόφιμα και μπορούν να αυξήσουν την αντίσταση στα αντιβιοτικά, καθιστώντας τον έλεγχο των ασθενειών δυσκολότερη.

Τοξικές Συνέπειες

Η γενετική τροποποίηση μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα των φυσικών τοξινών των φυτών στα τρόφιμα ή να δημιουργήσει εντελώς νέες τοξίνες κατά μη αναμενόμενους τρόπους. Το γεγονός ότι η γενετική τροποποίηση μπορεί να προχωρήσει πολύ μακριά φάνηκε από ένα από τα πρώτα προϊόντα της αγοράς, ένα αμινοξύ που ονομάζεται L-tryptophan. Στο τέλος της δεκαετίας του '80, μία ιαπωνική εταιρεία άρχισε να χρησιμοποιεί ΓΤ βακτήρια για να παράγει αυτό το διαιτητικό συμπλήρωμα για πωλήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τριάντα επτά άτομα πέθαναν και τουλάχιστον 1500 προσβλήθηκαν από κάποια ασθένεια του αίματος, προτού αποσυρθεί το προϊόν. Η κατασκευάστρια εταιρεία Showa Denko αρνήθηκε να συνεργαστεί με τη Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ για να καθοριστεί η αιτία των δηλητηριάσεων, αλλά η μοιραία τοξίνη φαίνεται να έχει σχέση με τη χρήση ΓΤ βακτηρίων.

Η ανησυχία για την ασφάλεια της γενετικά παραγόμενης ορμόνης BST, που χορηγείται σε αγελάδες για να αυξηθεί η παραγωγή του γάλακτος, επικεντρώνεται στον αυξημένο κίνδυνο καρκίνου στους ανθρώπους.

Τροποποιημένη Ποιότητα Τροφών και Διατροφή

Η γενετική τροποποίηση μπορεί να αλλάξει την θρεπτική αξία των τροφών και με θετικό και με αρνητικό τρόπο. Το λάδι canola, για παράδειγμα, έχει αλλάξει για να περιέχει λιγότερα μόρια λίπους που μπορούν να εναποτίθενται στις αρτηρίες των ανθρώπων. Αλλά το θρεπτικό περιεχόμενο μπορεί επίσης να δοκιμαστεί ως αποτέλεσμα της γενετικής τροποποίησης όπως στην περίπτωση του γάλακτος από αγελάδες στις οποίες έχει χορηγηθεί BST, το οποίο έχει υψηλά επίπεδα από πύον, βακτήρια και λίπος.

Οι Ντομάτες Τρελαίνονται: Κίνδυνοι για το Περιβάλλον

Η ατελής κατανόηση της επιστήμης για τη φύση σημαίνει ότι η φύση, και όχι οι επιστημονικές προβλέψεις των ελάχιστων κινδύνων, θα καθορίσουν την έκταση των επιπτώσεων των ΓΤ καλλιεργειών στο περιβάλλον. Όπως και οι συνέπειες της χημικής επανάστασης - μόλυνση, τοξικά απόβλητα και καρκίνος - χρειάστηκαν μισό αιώνα, έτσι οι περιβαλλοντολογικές επιπτώσεις της βιοτεχνολογίας ίσως δεν αναγνωριστούν για χρόνια ή δεκαετίες.

Οι απελευθερωμένοι Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί είναι ζωντανοί οργανισμοί που μπορούν να αναπαραχθούν, να μεταναστεύσουν και να μεταλλαχθούν. Η γύρη από τα ΓΤ φυτά μεταφέρεται με τον άνεμο, τα πουλιά και τα έντομα. Αφού απελευθερωθούν στο περιβάλλον, οι ζωντανοί Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί δεν μπορούν να ανακληθούν και μπορούν να αποτελέσουν μία μόνιμη πηγή "μόλυνσης από γύρη" και επακόλουθων συνεπειών για το οικοσύστημα.

Υπερζιζάνια

Οι καλλιέργειες που κατασκευάζονται για να ανθίστανται σε παρασιτοκτόνα (όπως Bt καλλιέργειες) μπορούν να μεταφέρουν χαρακτηριστικά σε συγγενή άγρια φυτά (όπως ανάμεσα στη ΓΤ canola και το άγριο σίναπι) και δημιουργούν υπερζιζάνια ανθεκτικά στα παρασιτοκτόνα. Τα γονίδια που εισάγονται στις ΓΤ καλλιέργειες θα μπορούσαν να "μολύνουν" άγρια φυτά, τα οποία γίνονται ανθεκτικά ή τοξικά σε κάποια παράσιτα φυτών. Αυτό θα μπορούσε να διαταράξει την υπάρχουσα οικολογική ισορροπία προκαλώντας τα άγρια φυτά να εξαπλωθούν εκτεταμένα ή με τη μείωση του πληθυσμού των εντόμων που τρέφονται από τα καινούρια τοξικά φυτά. Αν η αντοχή στα παρασιτοκτόνα μεταφερθεί σε παράσιτα φυτών, οι γεωργοί θα πρέπει να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερα παρασιτοκτόνα για να τα ελέγξουν, με άγνωστες συνέπειες στο περιβάλλον και προστιθέμενο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

Απώλεια της Βιοποικιλότητας

Οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί απειλούν να εξαφανίσουν τη βιοποικιλότητα. Αν οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί εξοντώσουν ζιζάνια και έντομα, τα είδη που εξαρτώνται από αυτά θα επηρεαστούν κι αυτά. Όπως γράφει ο Andrew Simms του Βρετανικού Christian Aid, η χρήση των καλλιεργειών που ανέχονται τα παρασιτοκτόνα είναι 'σαν να δίνεις σε ένα φυτό μια γενετική αντιπυρηνική πανοπλία και μετά να ρίχνεις μια μικρή πυρηνική συσκευή για να εξοντώσει όλα την υπόλοιπη φυτική ζωή στην περιοχή, καθώς και τη ζωϊκή που εξαρτάται από αυτά, μαζί με την ελπίδα για την αειφόρα γεωργία'.

Τα μέτρα για την προστασία της βιοποικιλότητας στον κόσμο από τους πιθανούς ΓΤ κινδύνους αποτελούν ένα κύριο στόχο του Πρωτόκολλου Βιοασφάλειας των Ηνωμένων Εθνών.
Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Οκτωβρίου 2001

Συνδεδεμένοι χρήστες

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 197 επισκέπτες και κανένα μέλος