Κατανάλωση : Πόσο συνδέεται με τα Εργασιακά και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα

ns_021.jpgΠιστεύουμε ό,τι η απελευθέρωση του εμπορίου, εάν τηρηθούν οι σωστοί κανόνες λειτουργίας, μπορεί να ωφελήσει τους Καταναλωτές προσφέροντας περισσότερες ευκαιρίες επιλογής προϊόντων και υπηρεσιών, βοηθώντας να κρατηθούν οι τιμές σε χαμηλά επίπεδα και συνεισφέροντας στην βελτίωση της ποιότητας.

Ωστόσο η δυνατότητα της ευρύτερης επιλογής και οι χαμηλότερες τιμές δεν είναι τα μόνα σημαντικά ζητήματα για τους Καταναλωτές. Στα πρόσφατα χρόνια οι Καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενδιαφέρονται, όλο και περισσότερο, για ζητήματα, που τους αγγίζουν άμεσα (όπως η ασφάλεια των προϊόντων) ή έμμεσα όπως οι εργασιακές συνθήκες στα σημεία παραγωγής, ή η συμπεριφορά των παραγωγών απέναντι στο περιβάλλον. Όλο και περισσότεροι Καταναλωτές δείχνουν να ενδιαφέρονται για πληροφορίες, που αφορούν την "ηθική" στην παραγωγή και στην κατανάλωση και μάλιστα να απαιτούν αυτές οι πληροφορίες να αναγράφονται στις ετικέτες των προϊόντων.

Μέσα σε αυτό το νέο πλαίσιο προβληματισμού, που αναπτύσσεται από τους Καταναλωτές και τις Οργανώσεις τους, θα ήταν χρήσιμο να εξετάσουμε τις συνθήκες εργασίας στην παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών. Τα βασικά δικαιώματα των εργαζομένων, η ελευθερία του "συνδικαλίζεσθαι" και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις πρέπει να εφαρμόζονται και να προστατεύονται. Το επιχείρημα ότι η μείωση του εργασιακού κόστους, μέσα από τα φτηνά ημερομίσθια, την ανυπαρξία ή τον περιορισμό των ασφαλιστικών δικαιω-μάτων των εργαζόμενων ή την αμφισβήτηση των ανθρώπινων εργα-σιακών σχέσεων (ωράριο, υπερωρίες, κλπ), θα οδηγήσει σε μείωση των τιμών, είναι πέρα για πέρα αναληθές. Η προστασία, βέβαια, των εργασιακών δικαιωμάτων ή οι προσπάθειες για τον περιορισμό τους έχουν νόημα όσον αφορά τις αναπτυγμένες χώρες, όπου ένα πλαίσιο εργασιακών σχέσεων είναι θεσμικά και νομικά κατοχυρωμένο.

Ας αναλογιστούμε, όμως, τις συνθήκες εργασίας στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου δεν υπάρχει καμιά απολύτως θεσμική ή νομική κατοχύρωση της εργασίας, και όπου οι εργασιακές σχέσεις αναδεικνύονται σε μείζον πρόβλημα, που άπτεται των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Αμοιβές πείνας, εργασία από την ανατολή μέχρι την δύση του ήλιου, εργασιακοί χώροι, όπου οι έννοιες υγιεινή και ασφάλεια είναι άγνωστες, παντελής έλλειψη ασφάλισης, καμιά προστασία της προσωπικότητας του εργαζόμενου, καμιά δημοκρατία στην εργασία.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να μιλήσουμε και για το φοβερό φαινόμενο της παιδικής εργασίας. Σε κάποιες αναπτυσσόμενες χώρες τα παιδιά οδηγούνται στην εργασία από την φτώχεια και την ανάγκη να αντιμετωπιστούν βασικές ανάγκες επιβίωσης των οικογενειών τους. Σε άλλες, υποχρεώνονται από τους εργοδότες να εργάζονται, μαζί με τους γονείς τους, χωρίς καμία αμοιβή. Βρίσκουμε παιδιά να δουλεύουν σε βιοτεχνίες και αγροκτήματα, κυριολεκτικά "για ένα κομμάτι ψωμί", ώρες ατελείωτες, χωρίς καμιά προστασία της υγείας, της αρτιμέλειας ή ακόμα και της ζωής τους. Και βέβαια, όλοι έχουμε δει σκηνές κατά χρησης παιδικής εργασίας στην τηλεόραση ή φωτογραφίες στον έντυπο τύπο. Σκηνές φρίκης, με ανήλικα παιδιά που εκτελούν εργασίες, που θα έβαζαν σε κίνδυνο την υγεία ακόμα και ενηλίκων. Σκηνές που μας κάνουν να θεωρούμε τις λέξεις "παιδική εργασία" συνώνυμο των λέξεων "παιδική εκμετάλλευση".

Πως μπορεί, άραγε, να σταματήσει αυτό το όνειδος της ανθρωπότητας; Τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα στις πλούσιες αναπτυσσόμενες χώρες, ισχυρίζονται ότι η φτώχεια και η εξαθλίωση των πληθυσμών των αναπτυσσόμενων χωρών, που αναγκάζουν ανθρώπους κάθε ηλικίας να εργάζονται κάτω από απάνθρωπες εργασιακές συνθήκες, αποτελούν αθέμιτο ανταγωνισμό, επειδή τα παραγόμενα προϊόντα έχουν χαμηλότερες τιμές. Μια τέτοια προσέγγιση στο θέμα διαιωνίζει τα εμπορικά πλεονεκτήματα των πλουσίων χωρών και δεν βοηθάει καθόλου την ανάπτυξη των φτωχών χωρών. Βέβαια, μη ξεχνάμε ότι αυτές οι ίδιες εταιρίες είναι οι περισσότερες οι παραγωγοί στις φτωχές χώρες. Από την άλλη πλευρά, οι Καταναλωτές συνειδητοποιώντας την κατάσταση και την ανθρώπινη εκμετάλλευση, σε αυτές τις χώρες, οδηγούνται σε αντιδράσεις, που κάθε άλλο παρά βοηθούν στην λύση του προβλήματος. Και αυτό γιατί μια γενικευμένη αντίδραση π.χ. ένας οικονομικός αποκλεισμός ("μποϊκοτάζ") μιας φτωχής χώρας δεν εγγυάται σε καμιά περίπτωση ότι τα εργαζόμενα μικρά παιδιά θα πάνε στα σχολεία ή ό,τι ο αποκλεισμός δεν θα πλήξει και τους παραγωγούς που σέβονται τα εργασιακά δικαιώματα ή ότι θα καλυτερεύσει τις εργασιακές σχέσεις.

Η ελεύθερη πρόσβαση των αναπτυσσόμενων χωρών στην αγορά των αναπτυγμένων είναι ένας παράγοντας που μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά στην ευημερία, βοηθώντας την ανάπτυξη και τον περιορισμό τις φτώχιας των μη προνομιούχων. Ένας δεύτερος παράγοντας είναι η δημιουργία υποδομών στις αναπτυσσόμενες χώρες ώστε να επιτευχθεί η επιθυμητή ανάπτυξη.

Ωστόσο, οι προθέσεις των πλουσίων χωρών καταδείχτηκαν με τον πιο διάφανο τρόπο στο Σιάτλ, όπου οι συνομιλίες απέτυχαν. Το πλαίσιο που συζητήθηκε για την απελευθέρωση του εμπορίου ήταν τέτοιο ώστε οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρίες και οι αναπτυγμένες και πλούσιες χώρες απαίτησαν και πήραν τη μερίδα του λέοντος από τα οφέλη, που θα προκύψουν, καταδικάζοντας σε αποτυχία κάθε προσπάθεια να επιβληθούν κάποιοι στοιχειώδεις κανόνες σεβασμού των δικαιωμάτων εργασίας.

Η BEUC (Ευρωπαϊκή Οργάνωση Καταναλωτών) απαιτεί μια κοινή συνδιάσκεψη ανάμεσα στις Οργανώσεις των Καταναλωτών, στις Εργατικές Οργανώσεις και το Διεθνή Οργανισμό Εμπορίου με θέματα το Εμπόριο, την Παγκοσμιοποίηση και την Εργασία.

Στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα (αν ποτέ πραγματοποιηθεί μια τέτοια συνδιάσκεψη), οι Καταναλωτικές Οργανώσεις πρέπει να ευαισθητοποιήσουν τους Καταναλωτές πάνω σε αυτά τα ζητήματα, ώστε να πιεστούν οι παραγωγοί να συμπεριλάβουν πληροφορίες, που αφορούν τις μεθόδους παραγωγής στις ετικέτες των προϊόντων, που παράγουν. Αυτό θα έχει διπλό όφελος: και την προστασία των εργαζομένων και την δυνατότητα των Καταναλωτών να κάνουν μια πληροφορημένη επιλογή. Και τελικά ο φόβος των παραγωγών ότι αυτές οι πληροφορίες μπορεί να μειώσουν το μερίδιο τους στην αγορά, θα τους οδηγήσει στο σεβασμό των ανθρώπων που εργάζονται στις επιχειρήσεις τους.

Μόνο η ισότιμη συμμετοχή των εκπροσώπων των αναπτυσσόμενων χωρών, των Καταναλωτικών Οργανώσεων, των Οργανώσεων των Εργαζομένων στις συνομιλίες και στη διαμόρφωση των αποφάσεων για την απελευθέρωση του εμπορίου μπορεί να ξεπεράσει αυτές τις δυσκολίες και να υπάρξει μια ισορροπία ανάμεσα στα καθαρά εμπορικά θέματα και στα "μη εμπορικά".

Ε.Α.Κ.

Πηγή: BEUC
Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Νοεμβρίου - Δεκεμβρίου 2001

Συνδεδεμένοι χρήστες

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 210 επισκέπτες και κανένα μέλος