online_registration_banner.png

Για τα παράπονα και τις καταγγελίες σας καλέστε το ΚΕ.Π.ΚΑ. στο 2310233333.

Αρχική arrow Ενημέρωση arrow Τρόφιμα arrow Ασφάλεια τροφίμων arrow Νομοθεσία για την ασφάλεια τροφίμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Νομοθεσία για την ασφάλεια τροφίμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης Εκτύπωση E-mail
17.04.08
fo_089.jpgΑπό τις αρχές της δεκαετίας του 1960 και ιδίως από το τέλος της δεκαετίας του 1980, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει εκτεταμένη συλλογή νομοθεσίας για την υποστήριξη της δημιουργίας ενιαίας αγοράς για τα τρόφιμα εντός της Ένωσης.
Η νομοθεσία αυτή αποσκοπεί στην εξασφάλιση ελάχιστων κανόνων για την ασφάλεια των τροφίμων, την καλή μεταχείριση των ζώων και την υγεία των ζώων και των φυτών σε ολόκληρη την Ένωση.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 και ιδίως από το τέλος της δεκαετίας του 1980, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει εκτεταμένη συλλογή νομοθεσίας για την υποστήριξη της δημιουργίας ενιαίας αγοράς για τα τρόφιμα εντός της Ένωσης. Η νομοθεσία αυτή αποσκοπεί στην εξασφάλιση ελάχιστων κανόνων για την ασφάλεια των τροφίμων, την καλή μεταχείριση των ζώων και την υγεία των ζώων και των φυτών σε ολόκληρη την Ένωση.

Απαγορευμένες ουσίες και κατάλοιπα τους

Στην παραγωγή τροφίμων χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο κτηνιατρικά φάρμακα, αυξητικοί παράγοντες και φυτοφάρμακα. Οι πολιτικές για την ασφάλεια των τροφίμων χρειάστηκε να τροποποιηθούν σημαντικά ώστε να λαμβάνουν υπόψη τους κινδύνους που ενέχει για την ανθρώπινη υγεία η λανθασμένη χρήση αυτών των ουσιών, ιδίως στην εκτροφή ζώων και στη φυτική παραγωγή.

Η εκτεταμένη χρήση αντιβιοτικών αποτελεί σημαντική αιτία ανησυχίας. Αυτά αντιπροσωπεύουν πάνω από το 40 % του συνόλου των κτηνιατρικών φαρμάκων που χρησιμοποιούνται σήμερα στην ΕΕ. Εξαιρετικά σοβαρός μπορεί να είναι επίσης και ο κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία που οφείλεται στην εμφάνιση βακτηρίων τα οποία είναι ανθεκτικά στα αντιβιοτικά και τα οποία, όταν μεταδοθούν σε ανθρώπους μέσω της τροφικής αλυσίδας, είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστούν.

Έχει αποδειχθεί επίσης ότι η χρησιμοποίηση αυξητικών παραγόντων για την πάχυνση και την αύξηση του βάρους των ζώων ενδέχεται να αποτελεί σοβαρή απειλή για την ανθρώπινη υγεία.

Από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και έπειτα, είναι εντατικότερη η χρήση φυτοφαρμάκων (εντομοκτόνα, ζιζανιοκτόνα, μυκητοκτόνα, φάρμακα κατά των τρωκτικών κλπ.). Έχει επίσης αποδειχθεί ότι η συσσώρευση αυτών των ουσιών στην τροφική αλυσίδα προκαλεί προβλήματα για την ανθρώπινη υγεία. Ανάλογα είναι τα προβλήματα που έχουν επισημανθεί για τα βαρέα μέταλλα.

Ενώπιον του πολλαπλασιασμού των κινδύνων που ενέχει η λανθασμένη χρήση αυτών των ουσιών, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε νομοθεσία ή οποία θεσπίζει αυστηρούς όρους για τη χρήση τους. Ορισμένα προϊόντα απαγορεύονται εντελώς, ενώ για άλλα έχουν θεσπιστεί ανώτατα όρια καταλοίπων.

Ασφάλεια των τροφίμων στις χώρες που εξάγουν προς την ΕΕ

Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι τα προϊόντα που εισάγονται στην ΕΕ είναι ασφαλή και παράγονται κάτω από συνθήκες ισοδύναμες με εκείνες της ΕΕ. Οι οδηγίες που αναφέρθηκαν ήδη και καθορίζουν τις προδιαγραφές για τα ζώα και τα ζωικά προϊόντα καταγωγής κοινοτικών χωρών, θεσπίζουν ισοδύναμες προδιαγραφές και για τις εισαγωγές. Οι χώρες που επιθυμούν να εξαγάγουν τρόφιμα και ζώα στην Ευρωπαϊκή Ένωση καλούνται καταρχάς να αποδείξουν ότι, για τα συγκεκριμένα προϊόντα που επιθυμούν να εξαγάγουν, έχουν και μπορούν να διατηρήσουν επίπεδα ασφάλειας τα οποία είναι τουλάχιστον ισοδύναμα με εκείνα που ισχύουν στην Ένωση. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αξιολογηθεί η αρμόδια αρχή και να υπάρχει εμπιστοσύνη στην αξιοπιστία των συστημάτων ελέγχου και πιστοποίησης.

Για ευρύ φάσμα προϊόντων, οι χώρες που επιθυμούν να εξάγουν τα προϊόντα τους στην ΕΕ, πρέπει να υποβάλουν σχετική αίτηση για να συμπεριληφθούν στον κατάλογο εγκεκριμένων χωρών. Κανονικά μια χώρα συμπεριλαμβάνεται στον κατάλογο μόνον αφότου το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών θεμάτων διενεργήσει μια πρώτη επιθεώρηση των συστημάτων ελέγχου της υποψήφιας χώρας και προτείνει να συμπεριληφθεί αυτή σε κατάλογο εγκεκριμένων χωρών. Οι συνθήκες για την υγεία των ζώων και/ ή τη δημόσια υγεία καθώς και η πιστοποίηση αποτελούν αντικείμενο συμφωνίας και καθορίζονται στην κοινοτική νομοθεσία. Επιπλέον, από τη στιγμή που μια χώρα έχει συμπεριληφθεί σε εγκεκριμένο κατάλογο, πρέπει να υποβάλει κατάλογο με όλες τις εγκαταστάσεις στην επικράτεια της οι οποίες έχουν εγκριθεί ως πληρούσες τις απαιτούμενες προδιαγραφές που θεσπίζονται για τις εξαγωγές προς την ΕΕ.

Οι κανόνες που διέπουν την εισαγωγή ζώων και τροφίμων ζωικής προέλευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζουν ότι όλες αυτές οι εισαγωγές πρέπει να διέρχονται από καθορισμένους συνοριακούς σταθμούς επιθεώρησης, οι οποίοι είναι εξουσιοδοτημένοι και εξοπλισμένοι για τη διενέργεια συγκεκριμένων εξακριβώσεων και ελέγχων.

Τρόφιμα φυτικής προέλευσης

Η κοινοτική νομοθεσία που διέπει τα τρόφιμα φυτικής προέλευσης είναι πιο πρόσφατη από εκείνη που αφορά τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Με τη δημιουργία της Ενιαίας Αγοράς το 1993, εγκαινιάστηκε μια νέα στρατηγική η οποία εφαρμόζεται σε όλα τα τρόφιμα. Μεταξύ των βασικών σημείων της στρατηγικής αυτής αναφέρονται:
  • εναρμονισμένες προδιαγραφές για την ασφάλεια των τροφίμων και την υγιεινή τους σε όλες τις χώρες της ΕΕ,
  • τυποποιημένες διαδικασίες παρακολούθησης και ελέγχου,
  • ισοδύναμες προδιαγραφές ποιότητας και μέθοδοι ανάλυσης για τα εργαστήρια που έχουν επισήμως την ευθύνη ανάλυσης των τροφίμων,
  • διαδικασίες για τη συνεργασία μεταξύ των ελεγκτικών υπηρεσιών των κρατών μελών και της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Δημόσιας Υγείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
  • διαδικασίες που διασφαλίζουν το ότι τα τρόφιμα που εισάγονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τρίτες χώρες πληρούν τις κοινοτικές προδιαγραφές. Αυτή η στρατηγική εφαρμόζεται επίσης τα τρόφιμα που περιέχουν γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς.

Κατάλοιπα φυτοφαρμάκων

Τα ζητήματα που προκύπτουν από τη χρήση φυτοφαρμάκων στην παραγωγή τροφίμων φυτικής προέλευσης είναι σε γενικές γραμμές παρόμοια με εκείνα που αναφέρθηκαν προηγουμένως σε σχέση με τα προϊόντα ζωικής προέλευσης.

Οι καταναλωτές ανησυχούν ιδιαίτερα για τις συνέπειες που έχει στην ανθρώπινη υγεία η χρησιμοποίηση φυτοφαρμάκων στα οπωροκηπευτικά. Η κοινοτική νομοθεσία που διέπει τον έλεγχο των φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα φυτικής προέλευσης δεν είναι ακόμη τόσο εναρμονισμένη όσο η νομοθεσία για τα ζωικά προϊόντα.

Ακούγεται επίσης συχνά ότι τα φυτοφάρμακα έχουν πλέον εισχωρήσει στον υδροφόρο ορίζοντα. Και αυτό θέτει νέα ερωτήματα ως προς το νερό που χρησιμοποιούμε είτε ως πόσιμο, είτε για πότισμα των φυτικών τροφίμων.

Προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας

Η βιολογική καλλιέργεια είναι ένας από τους δυναμικότερα αναπτυσσόμενους τομείς της κοινοτικής γεωργίας. Προς το παρόν αφορά ένα μικρό ποσοστό της γεωργικής παραγωγής το οποίο όμως παρουσιάζει γρήγορο ρυθμό αύξησης. Το 1991, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε νομοθεσία η οποία θέτει όρους για την παραγωγή, την εμπορία και τον έλεγχο των προϊόντων βιολογικής καλλιέργειας εντός της Ένωσης. Η νομοθεσία αυτή θέτει επίσης τα κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι χώρες οι οποίες επιθυμούν να εξαγάγουν τα προϊόντα αυτά στην ΕΕ.

Οι χώρες εκτός της ΕΕ μπορούν να ζητήσουν να συμπεριληφθούν σε εγκεκριμένο κατάλογο χωρών οι οποίες έχουν ισοδύναμα συστήματα ελέγχου με εκείνα της Ένωσης και επομένως μπορούν να εξάγουν τα βιολογικά καλλιεργημένα προϊόντα τους στην ΕΕ και να τα διαθέτουν ως τέτοια. Μέχρι τώρα στον κατάλογο αυτό έχουν συμπεριληφθεί χώρες όπως το Ισραήλ, Ουγγαρία, Αυστραλία, Αργεντινή, Ελβετία, κ. α., ενώ έχουν επίσης ζητήσει να συμπεριληφθούν και άλλες χώρες.

Υγεία των ζώων

Έχουν θεσπιστεί πολλές νομικές και δημοσιονομικές διατάξεις με σκοπό τη διατήρηση υψηλού επιπέδου υγείας των ζώων που εκτρέφονται εντός της Ένωσης καθώς και εκείνων που εισάγονται από άλλες χώρες. Οι ζωονόσοι είναι δυνατόν να έχουν δύο σημαντικές επιπτώσεις πέρα από τον άμεσο αντίκτυπο στα ίδια τα ζώα.

Πρώτον, υπάρχουν ζωονόσοι οι οποίες είναι δυνατόν να μεταδοθούν στον άνθρωπο από τα ζώα ή είναι κοινές τόσο στους ανθρώπους όσο και στα ζώα οι λεγόμενες ανθρωποζωονόσοι. Ο κίνδυνος εκδήλωσης της ασθένειας και ο τρόπος μετάδοσης της εξαρτάται από τον οργανισμό που την προκαλεί. Τέτοια παραδείγματα είναι η λύσσα, η βρουκέλλωση και η φυματίωση, οι οποίες για το λόγο αυτό, υπόκεινται στην κοινοτική νομοθεσία που επιβάλλει κανόνες ελέγχου στα κράτη μέλη, αποτελούν δε σημαντικές παραμέτρους που συνεκτιμώνται κατά την αξιολόγηση των ενδεχόμενων κινδύνων για την υγεία που συνδέονται με τις εισαγωγές από τρίτες χώρες.

Δεύτερον υπάρχουν ασθένειες, που είναι δυνατόν να καταστρέψουν ζωικούς πληθυσμούς σε εκτεταμένες περιοχές με σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες για τις τοπικές κοινωνίες. Ένα παράδειγμα ήταν η επιδημία πανώλης στις Κάτω Χώρες, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τη θανάτωση άνω των 10 εκατομμυρίων χοίρων. Το συνολικό οικονομικό κόστος της επιδημίας αυτής ξεπέρασε το 1 δισεκατ. ΕCU Μεταξύ των σημαντικών ζωικών ασθενειών της κατηγορίας αυτής περιλαμβάνονται ο αφθώδης πυρετός (ο οποίος πλήττει κυρίως τα βοοειδή, τα αιγοπρόβατα και τους χοίρους) στα εκτρεφόμενα ζώα, η κλασική πανώλης που πλήττει τους χοίρους και η ψευδοπανώλης που πλήττει τα πουλερικά και λοιπά πτηνά.

Η νομοθεσία για την υγεία των ζώων προβλέπει γενικά κανόνες οι οποίοι περιορίζουν τις μετακινήσεις των ζώων σε περίπτωση εκδήλωσης ασθένειας και κανόνες οι οποίοι δεν επιτρέπουν την παραγωγή, εμπορία ή εισαγωγή προϊόντων που προέρχονται από ζώα προελεύσεως περιοχών στις οποίες έχει εκδηλωθεί η ασθένεια. Όταν επιβεβαιωθεί η ύπαρξη κρουσμάτων της ασθένειας, το κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να ειδοποιήσουν την Επιτροπή Περιβάλλοντος και Δημόσιας Υγείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τα λοιπά κράτη μέλη για την εκδήλωση της. Πρέπει να πραγματοποιήσουν το ταχύτερο δυνατό έρευνα για τον προσδιορισμό της έκτασης της ασθένειας, να καταστρέψουν όλα τα ενδεχομένως μολυσμένα ζώα και να λάβουν ειδικά μέτρα προστασίας γύρω από τις πληγείσες περιοχές.

Έχουν επίσης δημιουργηθεί ειδικά προγράμματα εξάλειψης σε επίπεδο ΕΕ, τα οποία σκοπό έχουν να συμβάλουν στην εξαφάνιση ορισμένων ζωικών ασθενειών (ειδικά ζωονόσων) και να βελτιώσουν το επίπεδο υγείας των ζωών στην ΕΕ γενικότερα. Μέρος του κόστους των προγραμμάτων αυτών καλύπτεται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Απαιτείται προσεκτική επίβλεψη, από την προαναφερόμενη Επιτροπή, των μέτρων εξάλειψης που λαμβάνουν τα κράτη μέλη, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα κοινοτικά κονδύλια χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά και αποδοτικά.

Καλή μεταχείριση των ζώων και ζωοτεχνία

Η κοινοτική νομοθεσία περιλαμβάνει διατάξεις για την προστασία της καλής μεταχείρισης των ζώων και τη διασφάλιση του ότι η αναπαραγωγή, η εκτροφή, η μεταφορά και η αναισθητοποίηση των ζώων κατά τη σφαγή ή τη θανάτωση, καθώς και η χρησιμοποίηση των ζώων σε επιστημονικά πειράματα γίνονται σε "ανθρώπινες" συνθήκες. Η νομοθεσία αυτή εφαρμόζεται ιδίως στις όρνιθες που εκτρέφονται σε κλωβοστοιχίες, στη μεταφορά ζωντανών ζώων και στην εντατική εκτροφή μόσχων και χοίρων.

Η νομοθεσία θεσπίζει τους κανόνες που πρέπει να τηρούνται και τα είδη των εξακριβώσεων και των ελέγχων που πρέπει να διενεργούνται από τις επίσημες αρχές ώστε να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με τους κανόνες αυτούς.

Όσον αφορά τη ζωοτεχνία, η κοινοτική νομοθεσία καθορίζει τους όρους που αφορούν τα ζώα τα οποία εκτρέφονται με γενεαλογική επιλογή και τα γενεαλογικά τους μητρώα.

Υγεία των φυτών

Η οδηγία 77/93/ΕΟΚ θεσπίζει τους βασικούς όρους για την πρόληψη της εισαγωγής στην ΕΕ ή της διάδοσης εντός της ΕΕ ορισμένων παρασίτων και ασθενειών που πλήττουν τα φυτά και τα φυτικά προϊόντα. Η οδηγία περιλαμβάνει κατάλογο επιβλαβών οργανισμών οι οποίοι δεν πρέπει να εισαχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση επειδή είναι πολύ καταστρεπτικοί και ο έλεγχος τους είναι εξαιρετικά δύσκολος. Αν αυτοί εισέλθουν στην Ένωση, πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για την εξάλειψη τους.

Στο πλαίσιο μιας νέας στρατηγικής που ξεκίνησε με την εγκαθίδρυση της Ενιαίας Αγοράς το 1993, η βασική μέριμνα για τη διασφάλιση αποτελεσματικών ελέγχων επικεντρώνεται στο σημείο καταγωγής, δηλαδή στους χώρους του καλλιεργητή. Εφαρμόζεται ένα σύστημα διαβατηρίων φυτών για όλα τα φυτά και τα προϊόντα που προέρχονται από την Ένωση και διακινούνται εντός αυτής, για τα οποία έχει επισημανθεί κίνδυνος για την υγεία των φυτών ενώ όλοι οι παραγωγοί τέτοιων προϊόντων είναι υποχρεωμένοι να καταχωρηθούν επισήμως. Εφαρμόζονται επίσης εναρμονισμένα συστήματα εξακριβώσεων και ελέγχων για τα φυτά προελεύσεως χωρών της Ένωσης και για τις εισαγωγές από ορισμένες χώρες. Παρόλη όμως την ύπαρξη ενός νομοθετικού πλαισίου για την ασφάλεια των τροφίμων στην Ε.Ε. μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 1997 αποκάλυψε ότι:

Πάνω από το 60% των Ευρωπαϊκών πολιτών ενδιαφέρονταν για την ασφάλεια των τροφίμων και πάνω από το 25% θεωρούσαν ότι η κατάσταση επιδεινώνεται.

Η εντονότερη ανησυχία εκφράστηκε για την ποιότητα του κρέατος και των ψαριών που τρώμε . Το 45% των ατόμων θεωρούσαν ότι το επίπεδο ασφαλείας του κρέατος επιδεινώνεται.

Υπήρχε ελάχιστη εμπιστοσύνη στις πληροφορίες που αφορούν την ασφάλεια των τροφίμων και παρέχονται από τις δημόσιες αρχές. Μόνο το 11% πίστευαν ότι η Επιτροπή Περιβάλλοντος και Δημόσιας Υγείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου παρέχει ορθές πληροφορίες για την ασφάλεια των τροφίμων και μόνο το 12% θεωρούσαν ότι τα κράτη μέλη κάνουν κάτι τέτοιο.

Τα τελευταία μάλιστα χρόνια η προσοχή έχει εστιαστεί σημαντικά στη Σπογγώδη Εγκεφαλοπάθεια των Βοοειδών (ΣΕΒ). Τον Μάρτιο του 1996, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ανακοίνωσε τα αποτελέσματα ερευνών σύμφωνα με τα οποία υπάρχει το ενδεχόμενο να συνδέεται η ζωονόσος ΣΕΒ με μια νέα μορφή της ασθένειας Creutzfeldt - Jacob, η οποία προσβάλλει τους ανθρώπους. Όσο οι επιστήμονες προχωρούν στην έρευνα αυτής της ασθένειας, τόσο επιβεβαιώνετε αυτό το ενδεχόμενο. Η Επιτροπή Περιβάλλοντος και Δημόσιας Υγείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σε συμφωνία με τα κράτη μέλη, έλαβε σειρά μέτρων για την ενίσχυση των ελέγχων που αφορούν την ασθένεια με σκοπό την βελτίωση του επιπέδου προστασίας των καταναλωτών από επικίνδυνες ουσίες και ασθένειες που μεταδίδονται μέσω της τροφικής αλυσίδας.

Ωστόσο, η νόσος εξακολουθεί να εμφανίζεται, και μάλιστα τα κρούσματα σε ανθρώπους αυξάνονται. Και εδώ προβάλλουν τα αμείλικτα ερωτήματα που αφορούν τον καταναλωτή.

1.Η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρκετή να διασφαλίσει ασφαλή τρόφιμα;

2.Γίνετε άραγε πράξη η νομοθεσία που θεσπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε τα τρόφιμα που φτάνουν στην κατανάλωση να μην δημιουργούν πρόβλημα υγείας;

Το καταναλωτικό κίνημα χωρίς να παραβλέπει τη σημαντικότητα της ύπαρξης νομοθεσίας απαιτεί ουσιαστικούς, διαφανείς και συνεχείς ελέγχους, άρτια οργάνωση και επαρκή χρηματοδότηση των ελεγκτικών οργάνων, σαν τα μοναδικά μέσα για την εξασφάλιση της εφαρμογής της υπάρχουσας κοινοτικής νομοθεσίας ώστε να μην τίθεται σε κίνδυνο η υγεία και η ασφάλεια των καταναλωτών.
Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Νοεμβρίου 2000
Τελευταία ανανέωση ( 28.07.10 )
 
< Προηγ.   Επόμ. >

©1999-2011 Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών - ΚΕ.Π.ΚΑ. Joomla customization by LEoNArt
evden eve nakliyat evden eve nakliyat evden eve nakliyat ?>