online_registration_banner.png

Για τα παράπονα και τις καταγγελίες σας καλέστε το ΚΕ.Π.ΚΑ. στο 2310233333.

Αρχική arrow Ενημέρωση arrow Χρηματοοικονομικά arrow Τράπεζες arrow Καταχρηστικοί Όροι στις Τραπεζικές Συμβάσεις
Καταχρηστικοί Όροι στις Τραπεζικές Συμβάσεις Εκτύπωση E-mail
19.03.08
mo_032.jpgΗ έννοια των καταχρηστικών όρων στις καταναλωτικές συμβάσεις ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφοι 6-7 του Ν. 2251/94 (Προστασία Καταναλωτή). Στην μεν παράγραφο 6 τίθεται μια γενική ρήτρα και για να καταδειχθεί η καταχρηστικότητα πρέπει να πληρούνται οι προϋποθέσεις που τίθενται στην παράγραφο αυτή. Στη δε παράγραφο 7 ορίζονται ενδεικτικά περιπτώσεις γενικών όρων, που θεωρούνται καταχρηστικοί από το νόμο χωρίς άλλα προαπαιτούμενα. Ακόμα, οι άνω διατάξεις αποτελούν εξειδίκευση του άρθρου 281 του Αστικού Κώδικα.
Αμέσως, τίθεται το ερώτημα αν ο Ν. 2251/94 εφαρμόζεται στις τραπεζικές συμβάσεις. Ο Ν. 2251/94 στο άρθρο 1, παράγραφος 4α ορίζει την έννοια του καταναλωτή, "Καταναλωτής είναι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο για το οποίο προορίζονται τα προϊόντα ή οι υπηρεσίες που προσφέρονται στην αγορά ή το οποίο κάνει χρήση τέτοιων προϊόντων ή υπηρεσιών εφόσον αποτελεί τον τελικό αποδέκτη τους". Οι διατάξεις του νόμου αυτού είναι εφαρμοστέες και μάλιστα ευθέως, όταν πρόκειται για "τραπεζικές υπηρεσίες προς τους καταναλωτές", δηλαδή ικανοποιούν προσωπικές ανάγκες τους και είναι σχετικά μικρού ύψους.

Κατά την ερμηνεία των Γενικών Όρων Συναλλαγών και συνακόλουθα την προστασία του Καταναλωτή, δύο είναι οι θεμελιώδεις αρχές:

  • Η αρχή της μη ουσιώδους διατάραξης της ισορροπίας των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλόμενων (αρθ. 2, παρ.6, Ν. 2251/94)
  • Η αρχή της διαφάνειας των όρων των συμβάσεων (αρθ. 2, παρ.1-3, Ν. 2251/94 και αρθ. 2, παρ.6-7, Ν. 2251/94).

Κατόπιν ασκήσεως συλλογικής αγωγής Ενώσεων Καταναλωτών, προσβλήθηκαν ως καταχρηστικοί Γενικοί Όροι Συναλλαγών, που εμπεριέχονται σε έντυπους, προδιατυπωμένους όρους συμβάσεων πιστωτικών καρτών και στεγαστικών δανείων.

Για τους όρους των πιστωτικών καρτών εκδόθηκαν η υπ' αριθ. 1208/98 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ακολούθησε η υπ' αριθ. 6291/2000 Απόφαση Εφετείου Αθηνών και τελικά η υπ' αριθ. 1219/2001 του Αρείου Πάγου.

Οι αποφάσεις του Πρωτοδικείου και του Αρείου Πάγου εν πολλοίς ταυτίζονται, κατά την ερμηνεία των Γενικών Όρων Συναλλαγών, προκρίνοντας την προστασία του αδύναμου μέρους της σύμβασης, δηλαδή του Καταναλωτή.

Αντίθετα, η απόφαση του Εφετείου αξιολογεί την προστασία των Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων ως βαρύνουσα. Για τους όρους των στεγαστικών δανείων εκδόθηκε η υπ' αριθ. 1119/2002 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ακολούθησε η υπ' αρ. 5253/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών και, εντέλει, η υπ' αρ. 430/2005 απόφαση του Αρείου Πάγου.

Στην περίπτωση των όρων των στεγαστικών δανείων όλες οι αποφάσεις, με επιμέρους διαφοροποιήσεις, στοχεύουν στην προστασία του καταναλωτή, χωρίς βέβαια να διαταράσσουν την εύρυθμη λειτουργία των τραπεζών. Στη συνέχεια θα ομαδοποιήσουμε τις τρεις κατηγορίες όρων και θα σχολιάσουμε τις δυο αποφάσεις του Αρείου Πάγου.

Α. Μια πρώτη κατηγορία αφορά τους όρους οικονομικών επιβαρύνσεων:

   1. Ο όρος ότι στο λήπτη στεγαστικού δανείου επιβάλλονται επιπλέον του τόκου, "έξοδα χρηματοδότησης" και "προμήθεια φακέλου", αποτελεί προμήθεια, η οποία είναι παράνομη (αρ. 1 του Π.Δ./ΤΕ1969/91), η δε σχετική συμφωνία είναι άκυρη. (Σύγχυση για το τι καλύπτει ο τόκος και τι η προμήθεια.
   2. Ο όρος "μετακύλισης" της εισφοράς του Ν. 128/1975 στο λήπτη του στεγαστικού δανείου, δεν κρίθηκε καταχρηστικός από τον Άρειο Πάγο. Αν και η διατύπωση του αρθ. 1 παράγραφος 3 του νόμου αυτού (128/1975), ότι η εισφορά βαρύνει τα πάσης φύσεως πιστωτικά ιδρύματα, δημιουργεί την εντύπωση ότι μόνον τα πιστωτικά ιδρύματα βαρύνονται τελικά, ο Ν. 128/75 ούτε προβλέπει ρητά ως συμβατικά δυνατή τη μετακύλιση, αλλά ούτε και απαγορεύει τη συμβατική μετακύλιση της εισφοράς. Με βάση την αρχή της ιδιωτικής αυτονομίας, μπορεί να μετακυλιθεί στο δανειολήπτη και ελέγχεται μόνο από άποψη διαφάνειας (ενημέρωση του Καταναλωτή, κατά τη σύναψη της σύμβασης για το ακριβές ποσοστό και επί ποίου ποσού επιβάλλεται).
   3. Ο όρος ότι η τράπεζα μπορεί κατά την κρίση της να επιβάλλει οποτεδήποτε "έξοδα κίνησης σε κάθε λογαριασμό πιστωτικής κάρτας, που δεν παρουσιάζει υπόλοιπο από το ανώτερο όριο, που θα προκαθορίσει η ίδια", είναι άκυρος, καθώς ο πελάτης δε γνωρίζει αν, πότε και με πιο κριτήριο θα επιβληθούν έξοδα κίνησης.
   4. Ο όρος ότι "ο οφειλέτης στεγαστικού δανείου, κυμαινόμενου επιτόκιου, σε περίπτωση πρόωρης εξόφλησης θα πρέπει να καταβάλλει αποζημίωση 2,5% του κεφαλαίου που προπληρώνεται", είναι αντίθετος στο άρθρο 2 παράγραφος 7 εδάφιο ια του Ν.2251/94 (αόριστο το τίμημα). Ο καταναλωτής δε γνωρίζει, εξ αρχής, επί ποίου ποσού θα υπολογίζει το ποσοστό 2,5%. Υπάρχει κίνδυνος μετατροπής του κυμαινόμενου επιτοκίου σε σταθερό και κίνδυνος καταβολής, τελικά, υψηλότερου τιμήματος, αν προεξοφληθεί ένα δάνειο κυμαινόμενου επιτοκίου. Οι Τράπεζες από την άλλη πλευρά, δεν κατάφεραν να αποδείξουν ότι υφίστανται ζημία αυτού του ύψους, σε περίπτωση προεξόφλησης.
   5. Οι όροι ότι "ο κάτοχος (πιστωτικής κάρτας) ευθύνεται για οποιαδήποτε υποχρέωση και ζημία προκύψει από χρήση της κάρτας από οποιονδήποτε και με οποιονδήποτε τρόπο", "σε περίπτωση κλοπής ή απώλειας… είναι υποχρεωμένος να ενημερώσει αμέσως την τράπεζα διαφορετικά ευθύνεται για οποιαδήποτε ζημία" κρίθηκαν ασαφείς, από τον Άρειο Πάγο, γιατί δεν διευκρινίζονταν αν η ευθύνη του κατόχου - πελάτη της Τράπεζας υφίσταται και σε περίπτωση έλλειψης υπαιτιότητάς του ως προς την έγκαιρη γνωστοποίηση στην Τράπεζα της κλοπής ή απώλειας. Σχετική είναι και η Κ.Υ.Α. Ζ1-178/2001.
   6. Ο όρος ότι "το επιτόκιο του στεγαστικού δανείου σε ποσοστό 5,5% και οι τόκοι υπολογίζονται, με βάση έτος 360 ημερών", κρίθηκε αδιαφανής και ότι επιφέρει για κάθε ημέρα 1,3889% περισσότερους τόκους. Ο Καταναλωτής δεν πληροφορείται το πραγματικό ετήσιο επιτόκιο, όπως θα προσδιοριζόταν με το άρθρο 243 παρ.3 του Αστικού Κώδικα.

Β. Η δεύτερη κατηγορία αφορά τους όρους μονομερούς μεταβολής της σύμβασης

   7. Ο όρος ότι "για το στεγαστικό δάνειο θα ισχύει νέο επιτόκιο από την ημέρα λήψης της σχετικής απόφασης της Τράπεζας, ο δε οφειλέτης θα λαμβάνει γνώση για τη μεταβολή είτε μέσω γνωστοποίησης σε δύο Αθηναϊκές εφημερίδες, είτε κατά την πληρωμή της δόσης, και αν διαφωνήσει ο Καταναλωτής, η Τράπεζα θα μπορεί να απαιτήσει την εξόφληση όλου του υπολοίπου δανείου" κρίθηκε καταχρηστικός, λόγω αντίθεσης στο άρθρο 2 παράγραφος 7 εδάφια ε και ια του Ν. 2251/94 (δικαίωμα μονομερούς τροποποίησης χωρίς σπουδαίο λόγο).
   8. Ο όρος ότι "ο λογαριασμός πιστωτικής κάρτας, σε περίπτωση τμηματικών εξοφλήσεων, θα χρεώνεται με συμβατικό τόκο, ο οποίος θα καθορίζεται εκάστοτε από την τράπεζα…", κατά τον Άρειο Πάγο εμφανίζει αοριστία, αφού επιτρέπει, στην τράπεζα, να προσδιορίσει οποτεδήποτε συμβατικό τόκο χωρίς να είναι εκ των προτέρων γνωστά στον Καταναλωτή κριτήρια ειδικά και εύλογα. Επιπλέον δε, συμβατικός τόκος, που θα καθορίζεται από την τράπεζα, δεν μπορεί να υπερβαίνει το νόμιμο τόκο (295 εδα Α.Κ. 2286/28-1-99 Π.Δ./Τ.Ε.)
   9. Το ίδιο αόριστος είναι και ο όρος, για μονομερή ετήσια αναπροσαρμογή.
  10. Ο όρος, που προβλέπει "δικαίωμα της τράπεζας να καταγγείλει ολόκληρη τη σύμβαση στεγαστικού δανείου, σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής οποιασδήποτε δόσης ή μέρους ή τόκων ή εξόδων", κρίθηκε ότι επιφέρει διαταραχή της συμβατικής ισορροπίας σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 6 του Ν. 2251/94 και υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση του πελάτη. Το αντίθετο έγινε δεκτό "αν ο κάτοχος κάρτας καθυστερήσει την πληρωμή τεσσάρων δόσεων", καθώς είναι υπαρκτός ο κίνδυνος μη ικανοποίησης της τράπεζας, και δε διαταράσσεται η συμβατική ισορροπία.
  11. Ο όρος ότι "σε περίπτωση παράβασης οποιουδήποτε όρου της σύμβασης στεγαστικού δανείου, οι οποίοι λογίζονται όλοι ως ουσιώδεις η τράπεζα δικαιούται να καταγγείλει τη σύμβαση και να αναζητήσει το ανεξόφλητο υπόλοιπο", εύλογα θεωρείται, από τον Άρειο Πάγο, ότι δεν επιφυλάσσει στην τράπεζα δικαίωμα μονομερούς λύσης της σύμβασης χωρίς ορισμένο και σπουδαίο λόγο δεδομένου ότι ρητά αναφέρει ως λόγο λύσης της σύμβασης, την παραβίαση, εκ μέρους του οφειλέτη όρων που συνομολογήθηκαν. Περαιτέρω, όλοι οι όροι, που δεν είναι παράνομοι και καταχρηστικοί, είναι ουσιώδεις.

Γ. Η τρίτη κατηγορία αφορά όρους, που μετακυλύουν το βάρος απόδειξης στον πελάτη - καταναλωτή:

  12. Ο όρος ότι "το απόσπασμα από τα λογιστικά βιβλία της τράπεζας για την τήρηση του λογαριασμού στεγαστικού δανείου αποτελεί πλήρη απόδειξη της απαίτησης της τράπεζας για το οφειλόμενο ποσό", έγινε δεκτός, ως έγκυρος, από τον Άρειο Πάγο και δε στερεί τον πιστούχο οφειλέτη του δικαιώματος ανταπόδειξης, γιατί η συμφωνία αποκλεισμού του δικαιώματος αμφισβήτησης, από μέρους του οφειλέτη, πρέπει να περιέχεται ρητά στο σχετικό συμβατικό όρο και όχι να συνάγεται, σιωπηρά ή εξ' αντιδιαστολής. Πρόσθετα έξοδα, που επικαλείται η τράπεζα (π.χ. αμοιβές δικηγόρων) μπορούν, επίσης, να αμφισβητηθούν ανταποδείκτως. Άρα, ορθώς, ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι δεν παραβιάζεται το άρθρο 2 παράγραφος 7 κζ του Ν.2251/94 (δεν αντιστρέφεται το βάρος απόδειξης).
  13. Ο όρος "ότι αν μέσα σε 20 ημέρες από τη λήψη του μηνιαίου λογαριασμού ο κάτοχος της πιστωτικής κάρτας δεν αμφισβητήσει το σύνολο του ποσού και δεν προτείνει τις βάσιμες αντιρρήσεις του, λογίζεται ότι αποδέχτηκε όλες τις εγγραφές που έγιναν… και δεν έχει πλέον δικαίωμα να τις αμφισβητήσει. Ο κάτοχος θεωρείται ότι παρέλαβε τον μηνιαίο λογαριασμό αν μέσα στον επόμενο ημερολογιακό μήνα δεν ειδοποιήσει γραπτά με απόδειξη την τράπεζα ότι δεν παρέλαβε το μηνιαίο λογαριασμό του προηγούμενου μήνα" κρίθηκε από τον Άρειο Πάγο, ότι με το αμάχητο τεκμήριο περιέλευσης του λογαριασμού, στον πιστούχο, μια δήλωση του προμηθευτή αποκτά νομική ενέργεια κατά το άρθρο 167, του Αστικού Κώδικα, χωρίς δυνατότητα ανταπόδειξης. Παράβαση του άρθρου 2 παράγραφοι 6-7 κτ Ν. 2251/94 (αντιστρέφεται το βάρος απόδειξης).
του κ. Νίκου Μυλωνίδη, Δικηγόρου και Μέλους του Δ.Σ. του ΚΕ.Π.ΚΑ.

Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Ιουνίου - Ιουλίου 2006

Τελευταία ανανέωση ( 27.07.10 )
 
< Προηγ.   Επόμ. >

©1999-2011 Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών - ΚΕ.Π.ΚΑ. Joomla customization by LEoNArt
evden eve nakliyat evden eve nakliyat evden eve nakliyat ?>