Η αειφορική γεωργία
Μοναδική διέξοδος στην κρίση της ασφάλειας των τροφίμων

Καταναλωτικά Βήματα - Τεύχος Οκτωβρίου 2001

Τα σύγχρονα συστήματα παραγωγής τροφίμων χαρακτηρίζονται σε μεγάλο βαθμό από δύο όρους: την εντατικοποίηση και την παγκοσμιοποίηση.

Η συμβατική γεωργία έχει φθάσει στα υψηλά επίπεδα εντατικοποίησής, όπου ο αγρότης δεν δουλεύει πια με τη φύση, αλλά μάλλον προσπαθεί να επικρατήσει (να κυριαρχήσει) στη φύση.

Η προσθήκη μεγάλων ποσοτήτων παρασιτοκτόνων έχει οδηγήσει τον έλεγχο των παράσιτων σε αδιέξοδο. Την ίδια στιγμή, η μεγάλη χρήση παρασιτοκτόνων και λιπασμάτων έχει δηλητηριάσει τα αποθέματα της τροφής και του νερού μας με ισχυρά καρκινογόνα.

Έχουμε μετατρέψει τις φυτοφάγες αγελάδες σε σαρκοφάγες, εκτρέφοντας τα ζωντανά με σάρκες ζώων που πάσχουν από θανατηφόρες ασθένειες. Όλοι γνωρίζουμε ότι κάθε φορά που οι κανόνες της φύσης παραβιάζονται, η φύση παίρνει εκδίκηση, προσπαθώντας να μας διδάξει ένα μάθημα (αλίμονο, μάταια!). Έτσι, οι σαρκοφάγες αγελάδες ... τρελάθηκαν - και οι 'τρελές αγελάδες' άρχισαν να σκοτώνουν τους ανθρώπους με τη νόσο 'Κρόιτσφελτ-Γιάκομπ'. Μπορούμε να συνεχίσουμε αναφέροντας τις διοξίνες, τις ορμόνες ανάπτυξης, τα αντιβιοτικά κλπ. Ο κοινός παρονομαστής όλων αυτών των προβλημάτων είναι η εντατικοποίηση της γεωργίας με στόχο τη μείωση του κόστους παραγωγής (σε βάρος της ποιότητας και της ασφάλειας) προκειμένου να κερδηθούν νέες, απομακρυσμένες αγορές ανά τον κόσμο.

Ποιος νοιάζεται στ' αλήθεια για την ασφάλεια των τροφίμων και τη δεοντολογία στην παραγωγή;

Ποιος λαμβάνει υπόψη του τα δικαιώματα του καταναλωτή για ασφαλή τρόφιμα;

Παγκοσμιοποίηση: 200 πολυεθνικές εταιρίες ελέγχουν αυτή τη στιγμή το ένα τέταρτο της παγκόσμιας οικονομίας- και αυτό το ποσοστό μεγαλώνει πολύ γρήγορα. Η παγκοσμιοποίηση λαμβάνει χώρα χωρίς κοινωνικό ή πολιτικό έλεγχο - χωρίς σεβασμό στη δημοκρατία και στα ανθρώπινα δικαιώματα. Οδηγείται απλώς από μεγάλα οικονομικά κέντρα, τα οποία μπορούν να πιέσουν και να επηρεάσουν τις εθνικές κυβερνήσεις ώστε να προωθήσουν τα συμφέροντά τους. Τα ίδια κέντρα επίσης ελέγχουν τις κατευθύνσεις της επιστημονικής έρευνας.

Ας ρωτήσουμε τον εαυτό μας μια στιγμή: ζήτησε κανείς την γρήγορη απελευθέρωση των γενετικά τροπο-ποιημένων οργανισμών έτσι ώστε να έχουμε κατεπειγόντως γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα στο τραπέζι μας; Όχι εγώ, ούτε κι εσείς! Ποιος το ζήτησε; Ποιος αποφασίζει στ' αλήθεια για την τροφή μας; Και τι συμβαίνει με το δικαίωμά μας να γνωρίζουμε τι τρώμε;

Η σύγχρονη γεωργία έχει αρχίσει να γίνεται ένα παιχνίδι εξουσίας. Οι λίγοι και δυνατοί χειρίζονται τη θέληση και τα συμφέροντα των μεγάλων μαζών με μεγάλη ασέβεια προς τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το περιβάλλον. Θα αποκομίσουν το βραχυχρόνιο οικονομικό όφελος (εύκολο χρήμα). Εμείς και οι μελλοντικές γενιές θα πληρώσουμε το κόστος για τα λάθη τους. Σε αυτό το παιχνίδι των λίγων και δυνατών, οι χώρες μας και οι λαοί μας είναι πάντα οι χαμένοι, ακόμη και αν αυτό δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά.

Ζητούμε από τις κυβερνήσεις των Η.Π.Α. και της Ε.Ε. να δεσμευθούν με συγκεκριμένες ενέργειες για μετα-μόρφωση της συμβατικής γεωργίας σε αειφορική γεωργία.

Πρέπει να αναπτύξουμε την απαιτούμενη γνώση για αειφορικές πρακτικές και αειφορικά συστήματα διαχείρισης. Γι' αυτό, χρειαζόμαστε επειγόντως χρηματοδότηση για την έρευνα πάνω στην οργανική/βιολογική γεωργία και την ολοκληρωμένη γεωργία, με έμφαση στα περιβαλλοντικά αποδεκτά και ασφαλή μέσα ελέγχου των παρασίτων, τα οποία θα επιτρέψουν την δραστική μείωση των τοξικών παρασιτοκτόνων. Πρέπει να αναπτύξουμε αειφορική κτηνοτροφία, που θα σέβεται την ευεξία των ζώων και θα στοχεύει στην ασφάλεια και την ποιότητα αντί στο χαμηλό κόστος.

Χρειαζόμαστε χρηματοδότηση πρωτο-ποριακών πανεπιστημιακών προγραμμάτων σπουδών για τα αειφορικά αγροτικά συστήματα, τα οποία θα προσφέρουν μόρφωση υψηλού επιπέδου σε νέους γεωπόνους (απόφοιτους), οι οποίοι θα υποστηρίζουν την αειφορική γεωργία ως την άμεση εναλλακτική λύση στην εντατικοποίηση.

Χρειαζόμαστε επαναπροσανατολισμό των αγροτικών επιχορηγήσεων. Αντί να επιχορηγούμε την εντατικοποιημένη γεωργία, που οδηγεί σε αδιέξοδα περιβαλλοντικής καταστροφής και δηλητηρίασης της αλυσίδας παραγωγής τροφίμων, πρέπει να αρχίσουμε να επιχορηγούμε μικρότερες, αειφορικές γεωργικές μονάδες, προστατεύοντας το περιβάλλον μας, παράγοντας υγιεινή τροφή, δημιουργώντας συνθήκες υγιεινής εργασίας.

Χρειαζόμαστε δημόσια εκπαίδευση, η οποία θα αυξήσει την ευαισθησία των πολιτών σχετικά με τις περιβαλλοντικές απειλές, την ποιότητα και την ασφάλεια των τροφίμων, την αειφορική ανάπτυξη, την προσωπική ευθύνη, τις εναλλακτικές προσεγγίσεις στην καταναλωτική συμπεριφορά και την επίδρασή τους στη ζωή μας. Ως παράδειγμα, η κατανάλωση μικρότερων ποσοτήτων υγιεινού, ασφαλούς και θρεπτικού φαγητού κοστίζει το ίδιο όσο το να φάει κανείς μεγαλύτερες ποσότητες φαγητού που κοστίζει λιγότερο, δεν είναι ασφαλές και είναι κακής ποιότητας. Τα οφέλη της επιλογής της πρώτης εναλλακτικής λύσης είναι φανερά.

Είναι καιρός να απαιτήσουμε κοινωνικό έλεγχο για την επιστήμη και μια παιδεία η οποία θα υπηρετεί τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων - ώστε να εξασφαλίσουμε ασφαλή τροφή για όλους. Είναι καιρός να δουλέψουμε συνειδητά για ένα αειφορικό περιβάλλον, για έναν καλύτερο, πιο ανθρώπινο κόσμο.